Gremja meðal rithöfunda vegna nýs samnings

Rithöfundar sömdu við bókaútgefendur á mánudaginn og þó sá samningur hafi verið samþykktur gætir nokkurrar gremju meðal rithöfunda, með lága prósentutölu til þeirra af heildsöluverði einkum er hvað varðar kilur og rafbækur.

Eiríkur Örn Norðdahl rithöfundur er meðal þeirra sem gagnrýnir samninginn harðlega. Sem hann segir skelfilega. „Það er reyndar talað um að almenna prósentutalan, sem er 23 prósent, sé há miðað við heiminn allan. En þetta er vegna þess að Ísland er mjög lítið land og til þess að fá einhverjar tekjur út úr þessu þurfa rithöfundar að hafa einhverna aðeins stærri hluta af kökunni. En, varðandi þessa rafbókaprósentu, þá er hún eiginlega alveg út í hött.“

Þó svo að Ísland teljist ekki stórmarkaður í þeim skilningi er veltan umtalsverð eða eins og kemur fram á Vísi í morgun gerir Félag íslenskra bókaútgefenda ráð fyrir að heildarvelta innlendrar bókaútgáfu á þessu ári verði svipuð og síðustu ár, eða á milli 4,5 og 4,7 milljarðar króna.

Útgefendur vilja ekki rafbækur

Rafbókaprósentan stendur í fjórðungi. En hún skiptir ekki svo miklu máli að svo stöddu að sögn Eiríks: „Vegna þess að útgefendur hafa í einhverjum skilningi ákveðið að hafna þessu, eða ýta burt allri rafbókaútgáfu með því að gera hana eins erfiða, og hægja á ferlinu, eins mikið og þeir mögulega geta. Þetta er að einhverju leyti með stuðningi rithöfunda sem eru líka hræddir við þróunina. Það er ákveðinn ótti þar.“

Kiljuprósentulækkun sýnu verst

Kiljuprósentan lækkar svo úr úr 23 prósent, eins og fyrir hverja aðra bók, í 18 prósent til rithöfunda. „Þetta þykir mér sýnu alvarlegra. Þetta er skerðing um heil fimm prósentustig á formi sem er að verða algengara og algengara. Þó hún hafi dregist lítillega saman allra síðustu ár er hún miklu meiri en hún var. Það sem meira er, varðandi vorvertíðina, sem er nánast eingöngu kiljuútgáfa, þá eru fleiri ungir höfundar að koma inn með bækur í þá vertíð sem eru að frumútgefa í kilju. Þetta er ekki spurning um einhverja aukaútgáfu fyrir þá.“

Þeir ríku verða ríkari

Eiríkur vill meina að með hinum nýju samningum aukist enn bilið milli þeirra ríkustu í hópnum. Þeir sem selja yfir 7000 eintök af harðspjöldum – það eru þau ríkustu í hópnum – hækka úr 23% í 25% (og eykst þar aftur bilið milli hinna ríku og fátæku í takt við það sem gerist annars staðar í samfélaginu: „Algjörlega. Það er eini sigurinn sem kemur út úr þessum samningu, það er hinn svokallaði sigur. Það eru ekki nema fimm til sex titlar sem fara svo hátt. Og þeir eiga þá að fá meira fyrir selt eintak. Þeir sem græða mest, græða meira. Þeir sem græða minnst, þeir eru að fá talsvert minna. Þetta fer allra verst með yngstu höfundana.“

Meðvirkir rithöfundar

Þrátt fyrir þessa meinbugi sem Eiríkur nefnir til sögunnar var samningurinn samþykktur með öllum greiddum atkvæðum ef Eiríkur og Ævar Örn Jósepsson rithöfundur eru frátaldir. „Þarna inni í eru ýmsar skrifræðislegar ástæður sem skýra rétt rithöfunda og þar fram eftir götunum. Vandamálið er að einhverju leyti það að gamli samningurinn var orðinn svo gamall. Hann er orðinn fjórtán ára gamall, frá 1999, og orðinn úreldur. En, margir fannst mér tala á fundinum af full mikilli meðvirkni með útgefendum. Það er vandamál líka og kannski íslenskt vandamál gegnum gangandi. Við erum stétt með stétt þjóð en svo er líka það að menn vildu losna við gamla samninginn og voru að horfa í það að samið er til tveggja ára og vonandi verður honum sagt upp þá. Að þetta sé millibilssamningur.“

Eiríkur Örn gerir nánar grein fyrir afstöðu sinni til þessa samnings á bloggsíðu sinni. Þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir náðist ekki í Egil Örn Jóhannsson, formann Félags íslenskra bókaútgefenda.