Geðheilbrigðisstefnu þarf á Íslandi

Sala á þunglyndislyfjum hefur ríflega þrettán-faldast á undanförnum þrjátíu árum en á sama tíma hefur öryrkjum vegna þunglyndis ekki fækkað. Engin þjóð innan OECD notar jafnmikið af þunglyndislyfjum og við Íslendingar.

Þetta kemur fram í nýrri skýrslu sem OECD, efnahags og samvinnustofnun Evrópu birti í dag. Mikil aukning hefur verið í notkun þunglyndislyfja hjá iðnvæddum þjóðum en hvergi meiri en á Íslandi. 106 dagskammtar af þunglyndislyfjum eru seldir á Íslandi á hverja 1000 þúsund íbúa sem þýðir að um tíundi hver landsmaður er á slíkum lyfjum. Ein ástæða fyrir þessum háu tökum er sú að fá úrræði eru í boði fyrir þunglyndissjúklinga hérlendis önnur en lyfjataka.

"Heimilislæknar geta ávísað þunglyndislyfjum, það er eiginlega ekkert annað sem þeir geta vísað skjólstæðingum sínum í. Mögulega í sálfræðimeðferð úti í bæ en hún kostar bara mjög mikið er ekki á færi mjög margra,"segir Hafrún Kristjánsdóttir, sálfræðingur.

Doktorsverkefni Hafrúnar er um svokallaða hugræna atferlismeðferð sem gefið hefur góða raun í baráttunni við þunglyndi, áhrifin eru svipuð og af lyfjum en batahorfur til lengri tíma mun meiri.

"Ef þú hættir að taka þunglyndislyf þá hafa rannsóknir sýnt að allt að 70 prósent af fólki verður veikt aftur og þarf því að halda áfram að taka lyf. Á meðan þú ferð í hugræna atferlismeðferð í kannski 2-3 mánuði þá eru flestir sem halda áfram að batna og ná árangri. Auðvitað eru alltaf einhverjir sem hrasa en til lengri tíma litið þá er þetta miklu hagkvæmara meðferðarform."

Kostnaður þjóðfélagsins vegna veikinda þegna sinna er mikill í krónum talið svo ekki sé minnst á skert lífsgæði þeirra sem seint eða hreinlega aldrei ná bata. Leita verði annarra lausna við að leysa vanda þunglyndissjúklinga og er hugræn atferlismeðferð oftast nefnd í því samhengi. Undir það tekur, Hrannar Jónsson, formaður Geðhjálpar sem þekkir sjúkdóminn á eigin skinni.

"Já, ég leitaði annarra lausna. Ég notaði ekki síst þessar aðferðir að fást við mína eigin fordóma. Að komast inn í samfélag fólks sem er sjálft að glíma við þessa hluti og þar eru mjög margir góðir hlutir," segir Hrannar.

Hrannar segir að marka þurfi heildstæða geðheilbrigðisstefnu þar sem horft er til fleiri þátta þunglyndislyfja.

"En ég held að það sé engin ein galdralausn sem virki fyrir alla. Stundum þarf að líta á allan pakkann."