"Surtsey er einn stórkostlegasti staður jarðar"

„Surtsey er einn stórkostlegasti staður jarðar og hefur hjálpað mannkyni að öðlast skilning á náttúru og jarðfræði sólkerfisins." Þetta segir bandarískur vísindamaður sem er kominn hingað til lands í tilefni af því að fimmtíu ár eru liðin frá upphafi goss í Surtsey.

Bandaríski vísindamaðurinn James Garvin kom til landsins í gær. Garvin, sem er virtur tölvunar- og jarðfræðingur, er fyrrverandi yfirmaður vísindarannsókna á bandarísku geimferðarstofnunnni NASA. Hann er jafnframt einn lykilmönnum í vísindahópi Curiosity-jeppans sem lenti á Mars fyrr rétt rúmu ári.

Vera doktor Garvins á Íslandi er í tengslum við það að fimmtíu ár eru liðin frá upphafi goss í Surtsey. Garvin er sérstakur áhugamaður um jarðfræði Ísland og hefur heimsótt Surtsey nokkrum sinnum.

En af hverju ætti víðfrægur geimvísindamaður að hafa áhuga á Surtsey? Jú, ástæðan er sú að eyjan varpar ljósi á þróun landmassa, með tilliti til landnáms dýra- og plöntulífs og veðrunar. Þróun síðustu fimmtíu ára er sambærileg þeirri sem gæti hafa átt sér stað á Mars, Venus og Merkúr yfir margra milljóna ára skeið.

„Ísland er smækkuð mynd af því ferli. Hér fer líka fram samspil vinds, vatns og íss og líffræðileg ferli til viðbótar eldvirkninni til skamms tíma. Við notum því Ísland sem brottfararstað eða prófunarstað til að skilja það sem viðsjáum á öðrum hnetti og er e.t.v. ekki í samræmi við fræðibóka okkar um Jörðina."

Eins og Fréttablaðið greindi frá í dag hefur Surtsey nú minnkað um helming frá goslokum. Garvin segir þetta vera miður en þó fyrirsjáanlega þróun. Engu að síður sé nauðsynlegt að vernda einstaka náttúru eyjunnar.

„Ég hef komið þangað fjórum sinnum og hvert skiptið var mér ótrúleg upplifun. Þegar ég lenti þar í fyrsta skipti fékk ég gæsahúð því þetta er svo einstakur staður sem hefur hjálpað okkur að fræðast um aðra hnetti. Ísland er afar mikilvægt sem eldfjallaey með sögu sem spannar um 28 milljón ár með sömu jarðeðlisfræðilegu ferlin og mótuðu Mars, tiltekna staði á tunglinu, líklega allan Venus og tiltekna staði á Merkúr. Hér er um að ræða frumeiningar reikistjarna."