Lífið sjálft og framtíð þjóðar

Í byrjun september birtist grein í Fréttablaðinu undir titlinum Staðan í dag. Sama dag birtist frétt á öllum ljósvakamiðlum um hækkun launa forstjóra Landspítala. Hækkun sem kveikti elda því þótt þiggjandi hafi afsalað sér hækkuninni samsvarar upphæðin rúmum mánaðarlaunum margra launþega. Eldarnir verða varla slökktir í bráð. Hækkunin gladdi mig, hún hlýtur að boða fleiri gleðitíðindi. Nú má greiða fyrir vinnuframlag umfram starfslýsingu hjá ríkinu og nú má semja.

Í fyrrnefndri grein talaði ég um vinnuframlag kennara umfram starfslýsingu. Vinnuframlag sem eykur það mikla álag sem nú þegar hvílir á kennurum, breytir skólastarfi og skiptir gríðarlegu máli fyrir kennslu barnanna okkar á öllum skólastigum um komandi ár. Nú hlýtur þessi vinna að fást greidd að fullu, fjármagn til breytinganna verða skilgreint þannig að vinnan verði fullunnin og allir sem að koma hafi sóma af.

Velferðarvaktin

Við kennarar erum ekki einir á velferðarvaktinni. Heilbrigðisstarfsfólk hefur líka brýnt kuta sína og skorið niður. Fréttir af blóðmjólkandi niðurskurði, úreltum og biluðum tækjum og auknu álagi á starfsfólk heilbrigðisstofnana hafa ekki farið fram hjá neinum. En erum við alveg með á nótunum?

Álag á heilbrigðisstarfsmenn hefur aukist m.a. vegna þess að skilgreining fullmannaðrar vaktar í dag er ekki sú sama og fyrir nokkrum árum. Engum hefur verið sagt upp og því er starfsmannavelta náttúruleg en á móti kemur að ekki er ráðið í stöður þeirra sem hætta sökum aldurs eða segja upp. Ef einhver starfsmaður veikist er ekki kölluð út aukavakt heldur verður starfsfólk að hlaupa hraðar. Þess vegna getur álag á heilbrigðisstarfsfólk orðið svo mikið að það nær jafnvel ekki að setjast niður eða fara á salernið heila vakt. Öryggi sjúklinga er tryggt en þegar álagið hefur vaxið úr hófi er sjálfsagt að spyrja; Er ekki komið að þolmörkum? Hvað ef eitthvað gerist?

Mannréttindabrot

Hluti starfs heilbrigðisstarfsmanna snýr að andlegum stuðningi bæði við sjúklinga og aðstandendur. Nú er staðan sú að þeir vinna það allra nauðsynlegasta á hlaupum en geta illa sinnt sjúklingum eins og þeir kysu og eiga í erfiðleikum með að finna tíma til að veita aðstandendum upplýsingar og þann stuðning sem þarf þegar ættingi er mikið veikur. Andlegi þáttur starfsins situr á hakanum og eftir sitja aðstandendur og sjúklingar.

Ég vinn ekki við hjúkrun en ég er aðstandandi. Undanfarin ár hef ég oft upplifað það að nánum ættingja mínum er sinnt verr en áður, hjúkrun hans er honum alls ekki boðleg, hann illa þrifinn og upplýsingaflæði er oft og tíðum stopult. Þetta á ekki við um allar heimsóknir en þeim stundum hefur fjölgað. Ættingi minn er mikið veikur og þarf aðstoð við athafnir daglegs lífs. Hann þarf hjálp við allar grunnþarfir, m.a. að klæðast, borða og komast á klósett. Ég verð stundum mjög sár og reið fyrir hans hönd þegar ég kem í heimsókn. Þá finnst mér brotið á mannréttindum hans. En ég áfellist ekki hlaupandi starfsfólkið.

Mikið álag í starfi, sem sáir efa í huga starfsmanns um getu hans, er eitur og veldur því að starfsmaðurinn verður afhuga starfinu jafnvel þótt það sé hans ástríða. Ég hef upplifað það sjálf.

Velferðarvaktin leggur sig alla fram en uppsker ekki og veruleikinn er grár og sár. Við sem störfum í velferðarstörfum, sinnum fólki, erum ekki metin að verðleikum. Af hverju?

Því hvað er mikilvægara en lífið sjálft og framtíð heillar þjóðar?