Af Evru-horni BB. Taka tvö

Óskin er faðir hugsunarinnar. Mér datt þess forni vísdómur í hug þegar ég las viðbrögð Björns Bjarnasonar (Fréttablaðið 1. okt. sl.) við stuttri athugasemd sem áður hafði birst í sama blaði. BB segir þar að þótt evran hafi vissulega haldið gildi sínu, hafi hún engu að síður fallið á prófinu. Hann færir engin rök fyrir þessu prófdómaramati sínu önnur en tíðar fundasetur evrulandaráðherra í Brussel. Þá getur hann þess, að nú eigi að bæta galla Maastricht-sáttmálans, sem hann réttilega segir að illa hafi verið staðið að á sínum tíma, með ríkisfjármálasamningi. Þetta á að sanna að evran hafi falllið á prófinu. Þetta er í besta falli vandræðaleg málsvörn fyrir slæmum málstað.

Vandi Evrópu er þrískiptur; skuldavandi, bankakreppa og hagsveifluvandi. Gengi og staða evrunnar er óhaggað þrátt fyrir þessa utanaðkomandi erfiðleika. Frá árinu 2002, þegar evran var sett á flot, hefur saga hennar verið sigurganga. Hún hefur fært saman sundurleita markaði og fólk á landsvæðum með landamærum þar sem skipta þurfti í viðkomandi þjóðargjaldmynt. Viðskipti hafa stóraukist á sameiginlega markaðinum. Jafnframt hafa utanríkisviðskipti bæði orðið ódýrari, auðveldari og ábatasamari vegna sameiginlegs, stöðugs alþjóðlegs gjaldmiðils. Þá hefur afkoma almennings farið batnandi, þótt hagvöxtur hafi ekki alls staðar verið til fyrirmyndar. Stöðugleiki verðlags og lágir vextir í kjölfar evrunnar hafa leitt af sér betri og stöðugri samfélög.

Sá tími þegar öll Suður-Evrópulöndin voru í eins konar kapphlaupi um að fella gengi gjaldmiðla sinna til að ná tímabundnu samkeppnisforskoti á nágranna sína er liðinn. Hagspeki þeirra var sömu ættar og okkar, að velta mistökum hagstjórnarinnar yfir á almenning. Það er vegna þessa mikla árangurs evrunnar, sem löndin hafa tekið þátt í um tíu ára skeið, sem er ástæða þess að enginn vill fara út úr evrusamstarfinu, ekki grunnhyggin glefsa Björns í bitnu gjafahöndina.

Gengi gjaldmiðils er afleiðing af stöðu ríkisfjármála, hagstjórnar og markaðsspámennsku. Þótt skuldavandi nokkurra evrulanda sé skelfilegur, og alltof margir bankar á svæðinu þurfi á aðstoð að halda, er ekki gjaldmiðlinum um að kenna. Skuldir Bandaríkjanna eru hærri en evrulandanna. Þeir eiga eftir að bíta úr nálinni með þær. Það er heldur ekki dollaranum um að kenna, heldur þessu vestræna skuldasukki sem þjóðþingin hafa lagt blessun yfir um langan aldur. Evran knýr stjórnmálamenn í Evrópu til að haga sér öðruvísi. Þeir verða að tileinka sér ráðdeild og aðhald í ríkisrekstri. Munum: Aðeins skuldlítil þjóð er sjálfstæð.

Ef BB vill láta taka sig alvarlega, út fyrir Nei-hirðir Ásmundar Daðasonar og Jóns Bjarnasonar, þá verður hann að gera betur.