Virðing er mannréttindi, ekki forréttindi Hrefna Karlsd skrifar 19. júní 2012 21:00 Í bernsku erum við dregin í dilka eins og rollur út frá því hvernig kynfæri við höfum milli lappanna. Bændurnir sem eiga þá dilka setja okkur því næst reglur og gefa okkur hlutverk sem okkur ber að aðlagast. Hegðunin er styrkt af öllum innan hópsins og utan þar til við erum orðnir meistarar. Ef örlar á einhverjum efa varðandi þessar reglur og hlutverk er okkur oftar en ekki gefið það skýrt og greinilega til kynna að það sé tómt þvaður og mjög óæskileg hegðun. Þessi flokkunaraðferð er ævaforn og byggð út frá hugmyndafræði forfeðra okkar. Þessi hugmyndafræði er ekki byggð á staðreyndum, heldur hugmyndum sem hafa náð að festa sig svo rækilega í sessi. Ef hún væri byggð á staðreyndum þá væru líklegast til einhverjir þekktir fræðingar á bakvið hana ásamt rannsóknum. Það sem við lærum í bernsku virðist oftar en ekki vera sannleikur þegar komið er á fullorðinsár. En ef við segjum sem svo að foreldrar mínir, og síðar allt samfélagið, hefðu kennt mér og matað mig á því að ég væri hundur og sett mér hlutverk og reglur um hvernig ég ætti að haga mér sem slíkur, þá þýðir það ekki endilega að það sé rétt. Ég veit að hundurinn virðist absúrd dæmi, en held að það sé samt nokkuð til í því. Á kvenréttindadeginum í dag tek ég mér því ævilangt frí, vel mér hlutverk innan beggja dilka og hafna úldnum reglum samfélagsins. Fyrst og fremst hafna ég því að virðingarminna teljist að lenda í öðrum dilknum. Ég hafna því að sterkar skoðanir mínar séu kallaðar væl og „vagínustælar". Ég hafna þeirri reglu að þó ég hafi ekki barist um verði brotið sem framið var á kynverund minni sjálfkrafa mín sök. Ég hafna þeirri reglu að ungum strákum séu send þau skilaboð að „alvöru" karlmenn horfi allir á klám. Ég hafna þeirri reglu að flotti kjólinn minn sem ég hafði hlakkað svo til að klæðast gefi mönnum rétt til þess að stara með perraglotti á bringusvæðið á mér. Ég neita því ekki að ég sé að taka ýmiskonar áhættu með því að drekka áfengi, en ég þvertek fyrir að það gefi öðrum rétt til þess að koma fram við mig sem skraut og almenningseign sem hægt er að taka ófrjálsri hendi. Ég neita því að vera talin „öfgafemínisti" og þar með hálf ómarktæk þegar ég tjái mig um þau skilaboð til barna og kyngervingu þeirra sem felst í því að deila út bleikum og bláum reiðhjólahjálmum, því þar með erum við að styrkja þessar úreltu kynhegðunarreglur. Ég neita því að þurfa að sitja undir nauðgunarbröndurum um konur (já, og karla líka!) og eiga bara að þegja og brosa. Ég neita því að ef ég geri athugasemd við þess háttar grín sé stungið upp á því hvort ég sé á túr og það kallað húmorsleysi, en ekki eitthvað sem megi íhuga. Ég neita því að ég sé metin út frá kyni en ekki hæfileikum og persónuleika. Ég neita þar með kynjakvótum, því ég vil vera metin af eigin verðleikum en ekki einungis af því að ég er kvenmaður. Ég neita því að hæfileikar mínir njóti sín best „bakvið eldavélina". Ég neita að trúa því sem fyrrum grunnskóla leiðbeinandi hafði að segja um Goldfinger. Að það sé ekkert að því að sækja slíkan stað, og það ættu helst að allir karlmenn einhvern tímann að gera það. Ég neita að trúa því að það sé eðlilegt að borga fyrir kynferðislega örvun og/eða fullnægingu. Ég fyrirlít það að kvenkyns kærendur nauðgana eða kynferðislegrar misnotkunar verði niðurlægðir og afskrifaðir vegna „stelpupussuláta" eða „falskra minninga". Ég neita því að vera við fyrstu sýn álitin veiklundaðari eða vanmáttugri en bræður mínir einungis vegna þess að ég er kvenmaður. Ég neita að trúa því að ég verði ekki „bikiníhæf" fyrr en ég læt fjarlægja kynfærahár mín, eins og snyrtifræðingurinn minn gaf í skyn, og geti þar með ekki farið í sund í öðru nema föðurlandi. Ég neita því að vera síður virðingarverð meðal jafnaldra minna án þess að fjarlægja „óæskileg" líkamshár. Ég nenni ekki að þurfa að eyða morðfjár í háreyðingu til að verða gildur kvenmaður þegar mig langar mun meira að safna upp í farartæki mitt, framhaldsnám og draumaíbúðina. Ég neita því að það sé mitt stærsta hlutverk að vera sexí og til skrauts fyrir aðra að dást að. o.s.frv., o.s.frv.... Ég trúi því statt og stöðugt að hver einstaklingur sé meira en kyn sitt. Kyn er aukaatriði, rétt eins og kynhneigð, háralitur, húðlitur og skóstærð. Ekkert þessara einkenna hefur merkingu nema við gefum því hana. Ég trúi því einnig að það sé ekki til of mikils mælst að bera þá virðingu fyrir öðrum sem maður vill að borin sé fyrir sjálfum sér. Virðing á að vera sjálfsögð og er mannréttindi, ekki forréttindi. Í dag sný ég því baki við úreltum staðalímyndum feðraveldis forfeðra minna. Ég er frjáls. Mig langar að þakka öllum þeim karlmönnum og kvenmönnum sem bera virðingu fyrir sjálfum sér og öðrum óháð kyni og gefa þannig skít í úrelt viðhorf. Þið eruð glæsimenni. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Mest lesið Ég vil ráða mínu sumarfríi Magnea Gná Jóhannsdóttir Skoðun Þjóðargersemi Ebba Margrét Magnúsdóttir Skoðun Hvalveiðar – þjóðarskömm sem verður að heyra sögunni til Helgi Felixson Skoðun Hverjir fá sætin við borðið? Diljá Mist Einarsdóttir Skoðun Mannmiðjuvillan og dýradráp Íslendinga Rósa Líf Darradóttir Skoðun Lítil þjóð, stór tækifæri Þórður Birgisson Skoðun Helförin var bara fugladrit Helgi Gunnlaugsson Skoðun Já til að SJÁ Berglind Guðmundsdóttir Skoðun Sæti við borðið – eða sæti á ganginum? Þorvaldur Ingi Jónsson Skoðun Fórnarlambsnaglinn Sigurður Árni Reynisson Skoðun Skoðun Skoðun Lítil þjóð, stór tækifæri Þórður Birgisson skrifar Skoðun Hvalveiðar – þjóðarskömm sem verður að heyra sögunni til Helgi Felixson skrifar Skoðun Þjóðargersemi Ebba Margrét Magnúsdóttir skrifar Skoðun Sæti við borðið – eða sæti á ganginum? Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar Skoðun Ég vil ráða mínu sumarfríi Magnea Gná Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Mannmiðjuvillan og dýradráp Íslendinga Rósa Líf Darradóttir skrifar Skoðun Stóra Stjórnarskrármálið Guðmunda G. Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Hverjir fá sætin við borðið? Diljá Mist Einarsdóttir skrifar Skoðun Já til að SJÁ Berglind Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Fórnarlambsnaglinn Sigurður Árni Reynisson skrifar Skoðun Þegar jafnrétti verður blóraböggull Inga Valgerður Henriksen Bergdal skrifar Skoðun Sumarsólstöður: Tími birtu, þakklætis og helgisiða Þuríður Stefánsdóttir skrifar Skoðun Skýr mörk fyrir vindorku, sterkari vernd fyrir náttúruna Ása Berglind Hjálmarsdóttir skrifar Skoðun Hver hugsar þegar þú notar gervigreind — þú eða vélin? Halldór Jörgen Olesen skrifar Skoðun Mannréttindastofnun og réttindagæsla fatlaðs fólks Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir skrifar Skoðun Af hverju ekki að segja Nei … af hverju ætti að segja kannski? Gunnar Ármannsson skrifar Skoðun Árásargjarnir lobbíistar vindorkuiðnaðarins Anna Soffia Kristjánsdóttir skrifar Skoðun 19. júní í skugga bakslags: Jafnrétti er ekki sjálfgefið Martha Lilja Olsen skrifar Skoðun Helförin var bara fugladrit Helgi Gunnlaugsson skrifar Skoðun Síðustu móhíkanarnir Viðar Halldórsson skrifar Skoðun „Hvernig veit ég hvort ég hafi gert eitthvað við konu án samþykkis?“ Guðný S. Bjarnadóttir skrifar Skoðun EES fyrir fyrirtækin, ESB fyrir fólkið? Yngvi Ómar Sigrúnarson skrifar Skoðun Hvern vantar enn við borðið? Jana Birta Björnsdóttir,Jónína Rósa Hjartardóttir skrifar Skoðun Áfram gakk Þorbjörg S. Gunnlaugsdóttir skrifar Skoðun Hvað þarf að vera til staðar ef dánaraðstoð verður heimiluð? Ingrid Kuhlman skrifar Skoðun Hver borgar þegar samningurinn er svikinn? Hrönn Stefánsdóttir skrifar Skoðun ESB aðild er óskynsamleg frá efnahagslegu sjónarmiði Kristinn Sv. Helgason skrifar Skoðun Er kominn tími á nýtt norrænt leiðtogahlutverk? Haukur Logi Jóhannsson skrifar Skoðun Þegar fyrirmyndirnar horfa í skjáinn Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar Skoðun Hver framleiðir matinn okkar eftir 20 ár? Þórarinn Ingi Pétursson skrifar Sjá meira
Í bernsku erum við dregin í dilka eins og rollur út frá því hvernig kynfæri við höfum milli lappanna. Bændurnir sem eiga þá dilka setja okkur því næst reglur og gefa okkur hlutverk sem okkur ber að aðlagast. Hegðunin er styrkt af öllum innan hópsins og utan þar til við erum orðnir meistarar. Ef örlar á einhverjum efa varðandi þessar reglur og hlutverk er okkur oftar en ekki gefið það skýrt og greinilega til kynna að það sé tómt þvaður og mjög óæskileg hegðun. Þessi flokkunaraðferð er ævaforn og byggð út frá hugmyndafræði forfeðra okkar. Þessi hugmyndafræði er ekki byggð á staðreyndum, heldur hugmyndum sem hafa náð að festa sig svo rækilega í sessi. Ef hún væri byggð á staðreyndum þá væru líklegast til einhverjir þekktir fræðingar á bakvið hana ásamt rannsóknum. Það sem við lærum í bernsku virðist oftar en ekki vera sannleikur þegar komið er á fullorðinsár. En ef við segjum sem svo að foreldrar mínir, og síðar allt samfélagið, hefðu kennt mér og matað mig á því að ég væri hundur og sett mér hlutverk og reglur um hvernig ég ætti að haga mér sem slíkur, þá þýðir það ekki endilega að það sé rétt. Ég veit að hundurinn virðist absúrd dæmi, en held að það sé samt nokkuð til í því. Á kvenréttindadeginum í dag tek ég mér því ævilangt frí, vel mér hlutverk innan beggja dilka og hafna úldnum reglum samfélagsins. Fyrst og fremst hafna ég því að virðingarminna teljist að lenda í öðrum dilknum. Ég hafna því að sterkar skoðanir mínar séu kallaðar væl og „vagínustælar". Ég hafna þeirri reglu að þó ég hafi ekki barist um verði brotið sem framið var á kynverund minni sjálfkrafa mín sök. Ég hafna þeirri reglu að ungum strákum séu send þau skilaboð að „alvöru" karlmenn horfi allir á klám. Ég hafna þeirri reglu að flotti kjólinn minn sem ég hafði hlakkað svo til að klæðast gefi mönnum rétt til þess að stara með perraglotti á bringusvæðið á mér. Ég neita því ekki að ég sé að taka ýmiskonar áhættu með því að drekka áfengi, en ég þvertek fyrir að það gefi öðrum rétt til þess að koma fram við mig sem skraut og almenningseign sem hægt er að taka ófrjálsri hendi. Ég neita því að vera talin „öfgafemínisti" og þar með hálf ómarktæk þegar ég tjái mig um þau skilaboð til barna og kyngervingu þeirra sem felst í því að deila út bleikum og bláum reiðhjólahjálmum, því þar með erum við að styrkja þessar úreltu kynhegðunarreglur. Ég neita því að þurfa að sitja undir nauðgunarbröndurum um konur (já, og karla líka!) og eiga bara að þegja og brosa. Ég neita því að ef ég geri athugasemd við þess háttar grín sé stungið upp á því hvort ég sé á túr og það kallað húmorsleysi, en ekki eitthvað sem megi íhuga. Ég neita því að ég sé metin út frá kyni en ekki hæfileikum og persónuleika. Ég neita þar með kynjakvótum, því ég vil vera metin af eigin verðleikum en ekki einungis af því að ég er kvenmaður. Ég neita því að hæfileikar mínir njóti sín best „bakvið eldavélina". Ég neita að trúa því sem fyrrum grunnskóla leiðbeinandi hafði að segja um Goldfinger. Að það sé ekkert að því að sækja slíkan stað, og það ættu helst að allir karlmenn einhvern tímann að gera það. Ég neita að trúa því að það sé eðlilegt að borga fyrir kynferðislega örvun og/eða fullnægingu. Ég fyrirlít það að kvenkyns kærendur nauðgana eða kynferðislegrar misnotkunar verði niðurlægðir og afskrifaðir vegna „stelpupussuláta" eða „falskra minninga". Ég neita því að vera við fyrstu sýn álitin veiklundaðari eða vanmáttugri en bræður mínir einungis vegna þess að ég er kvenmaður. Ég neita að trúa því að ég verði ekki „bikiníhæf" fyrr en ég læt fjarlægja kynfærahár mín, eins og snyrtifræðingurinn minn gaf í skyn, og geti þar með ekki farið í sund í öðru nema föðurlandi. Ég neita því að vera síður virðingarverð meðal jafnaldra minna án þess að fjarlægja „óæskileg" líkamshár. Ég nenni ekki að þurfa að eyða morðfjár í háreyðingu til að verða gildur kvenmaður þegar mig langar mun meira að safna upp í farartæki mitt, framhaldsnám og draumaíbúðina. Ég neita því að það sé mitt stærsta hlutverk að vera sexí og til skrauts fyrir aðra að dást að. o.s.frv., o.s.frv.... Ég trúi því statt og stöðugt að hver einstaklingur sé meira en kyn sitt. Kyn er aukaatriði, rétt eins og kynhneigð, háralitur, húðlitur og skóstærð. Ekkert þessara einkenna hefur merkingu nema við gefum því hana. Ég trúi því einnig að það sé ekki til of mikils mælst að bera þá virðingu fyrir öðrum sem maður vill að borin sé fyrir sjálfum sér. Virðing á að vera sjálfsögð og er mannréttindi, ekki forréttindi. Í dag sný ég því baki við úreltum staðalímyndum feðraveldis forfeðra minna. Ég er frjáls. Mig langar að þakka öllum þeim karlmönnum og kvenmönnum sem bera virðingu fyrir sjálfum sér og öðrum óháð kyni og gefa þannig skít í úrelt viðhorf. Þið eruð glæsimenni.
Skoðun „Hvernig veit ég hvort ég hafi gert eitthvað við konu án samþykkis?“ Guðný S. Bjarnadóttir skrifar