Breyttir skilmálar á lánum hafa ekki áhrif á rétt fólks

Þeir lántakar sem fóru í greiðsluskjól hjá umboðsmanni skuldara, fengu greiðslujöfnun, fengu lán sín fryst, fengu greiðslufrest eða aðrar skilmálabreytingar á lánum sínum eiga sama rétt og hjónin sem unnu dómsmál fyrir Hæstarétti í svokölluðum vaxtadómi í síðustu viku. Forsendan fyrir þessu er þó sú að skilmálabreytingar hafi verið gerðar á láni án þess að um vanskil hafi verið að ræða og fullnaðarkvittanir séu til staðar samkvæmt breyttum samningi. Þetta er niðurstaða lögfræðiálits sem var unnið fyrir Samtök fjármálafyrirtækja. Í álitinu er þó bent á að Hæstiréttur hafi ekki fjallað sérstaklega um þessi tilvik.

Í álitinu segir að sérstök sjónarmið eigi við um tilvik þar sem frumkvæði að breytingu greiðslna hafi alfarið verið hjá lánveitanda og/eða stjórnvöldum, en ekki lántaka og því sérstaklega lýst yfir að lántaki glati engum rétti með því að samþykkja viðkomandi greiðslufyrirkomulag. Við slíkar aðstæður sé líklegra en hitt að dómstólar muni telja að skuldurum, sem hafi verið í fullum skilum áður en slíkum breytingum var komið á og sýnt þannig greiðslugetu og greiðsluvilja, hafi verið rétt að líta svo á að efndir þeirra í samræmi við slíkar breytingar hafi falið sér ígildi fullnaðargreiðslu á upprunalegri skuldbindingu.

Hafi lántaki á hinn bóginn verið í vanskilum með afborganir sínar geti hann ekki hafa vænst þess að loforð fjármálafyrirtækja myndi veita honum betri rétt, enda geti hann ekki talist hafa verið í góðri trú um að hafa verið í fullum efndum með lán sitt áður en loforðið var gefið. Lögfræðingarnir sem skrifa álitið taka þó skýrt fram að þetta mat sé ekki vafalaust og það eigi sér ekki beina stoð í forsendum dómsins, en úr þeim lagalega vafa verði aðeins leyst með ótvíræðum hætti fyrir dómi.

Það voru Karl Axelsson hæstaréttarlögmaður, Aðalsteinn Jónasson hæstaréttarlögmaður og Ásgerður Ragnarsdóttir héraðsdómslögmaður sem unnu álitið.