Áskoranir höfuðborgarsvæðisins næstu 20 árin

Árið 1991 voru Íslendingar 255 þúsund talsins og þar af bjuggu um 149 þúsund á höfuðborgarsvæðinu (í Reykjavík, Kópavogi, Hafnarfirði, Garðabæ, Mosfellsbæ, Seltjarnarnesi og Álftanesi) eða um 58% íbúa landsins. Tuttugu árum síðar, eða í ársbyrjun 2011, bjuggu um 318 þúsund íbúar á Íslandi og þar af bjuggu um 201 þúsund íbúar á höfuðborgarsvæðinu eða um 63%. Landsmönnum fjölgaði um 24% á þessum tuttugu árum. Íbúum höfuðborgarsvæðisins fjölgaði um 52 þúsund á þessum tuttugu árum en íbúum annars staðar á landinu fjölgaði um 10 þúsund.

Gefum okkur að sama fjölgun muni eiga sér stað næstu tuttugu árin og undanfarin tuttugu ár. Þá verða landsmenn orðnir 380 þúsund sem er aðeins meira en miðspá Hagstofu Íslands segir til um. Íbúafjöldinn á höfuðborgarsvæðinu yrði þá um 250 þúsund og íbúafjöldi annars staðar á landinu um 130 þúsund. Ljóst er að ef íbúum á höfuðborgarsvæðinu kemur til með að fjölga um 50 þúsund næstu tuttugu árin standa sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu frammi fyrir mikilli áskorun.

Hvernig á að bregðast við í búsetumálum til að mynda? Fjölgun um 50 þúsund næstu tuttugu árin kallar enn fremur á nýja sýn í þróun umferðarmála á höfuðborgarsvæðinu sem og í þróun almenningssamgangna.

Ég sé fyrir mér fjórar megináskoranir. Fyrsta áskorunin snýr að búsetuúrræðum fyrir allan þennan íbúafjölda. Sem betur fer er nóg til af lóðum og ein nálgun sem ég tel vera góða er að byggja þéttar, þ.e. byggja á svæðum sem nú eru óbyggð. Í því sambandi mætti íhuga að tengja Suðurgötu við Kársnes og síðar lengra í Álftanes. Með þessari þéttingu byggðar yrðu til tengsl milla byggðasvæða sem nú eru ekki til staðar.

Önnur áskorunin lýtur að umferðarmálum og þróun þeirra. Ljóst er að tengja þarf betur ólík svæði höfuðborgarsvæðisins og ofangreind tillaga um þverun Skerjafjarðar er ein tillaga af mörgum sem þarf að grípa til með það fyrir augum að bæta umferð vegna fyrirsjáanlegrar íbúafjölgunar á svæðinu.

Þriðja áskorunin tengist almenningssamgöngum og þróun þeirra. Ef þessi þróun í íbúafjölgun gengur eftir þarf að stórefla almenningssamgöngur á höfuðborgarsvæðinu og auka vægi þeirra í allri stefnumótun varðandi þróun íbúðahverfa og tengingu þeirra við miðbæjarkjarna.

Fjórða áskorunin fjallar um innri uppbyggingu þjónustustofnana og ber þá helst að nefna skóla, heilsugæslu og þjónustumiðstöðvar.

Mín ósk í þessum efnum er sú að nú gefst tækifæri til að tengja betur sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu hvað skipulagsmál varðar. Sveitarfélögin þurfa að vera í öflugra samstarfi við skipulagningu höfuðborgarsvæðisins og nálgast það sem eina heild til að mæta þeirri íbúafjölgun sem fyrirsjáanleg er. Það væri óskandi að þau bæru gæfu til þess samstarfs þannig að vegalengdir milli staða á höfuðborgarsvæðinu lengdust ekki, heldur yrði reynt að byggja á svæðum sem eru óbyggð.