Endurskoðendur getaorðið blindir á bækurnar

Endurskoðendur hafa sloppið furðu vel þrátt fyrir að hafa brugðist við gerð ársreikninga banka og fjármálafyrirtækja fyrir hrun. Þetta er mat Bjarna Frímanns Karlssonar, lektors í reikningsskilum við viðskiptafræðideild Háskóla Íslands.

Bjarni hélt erindi í síðustu viku í fyrirlestraröð Háskólans um lærdóma af skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis. Hann benti á að endurskoðendur hefðu ofmetið eignir bankanna stórkostlega fyrir hrunið 2008 og ekki fært eignir þeirra niður að neinu ráði þrátt fyrir sterkar vísbendingar um lausafjárvandræði. Þá hafi eigið fé bankanna verið stórkostlega ofmetið. Endurskoðendur hafi átt að gera sér grein fyrir því að bankarnir hafi lánað fyrir kaupum á eigin bréfum og með réttu átt að draga lánveitingarnar frá eigin fé. „Bókhaldsmeðferð var á mjög gráu svæði,“ sagði Bjarni en vildi þó ekki taka afstöðu til þess hvort endurskoðendur hafi brotið lög. Hann taldi þó fullvíst að óhæðið, fjöregg endurskoðenda, hafi beðið hnekki. Þótt margt orki tvímælis í alþjóðlegum reikningsskilastöðlum geti Íslendingar ekkert við því gert. Þeir eigi ekki sæti í staðlaráðinu en geti reynt að láta rödd sína heyrast.

Bjarni taldi ekki við menntun endurskoðenda að sakast enda ekkert í náminu sem hvetji til bókhaldsbrellna. „Þvert á móti er alltaf púðri eytt í siðfræði og tekin dæmi af fyrirtækjum þar sem átt hafi verið við bókhaldið. Aldrei er talað um það með aðdáun. En það má eflaust gera betur. Ég er ekki frá því að efla þurfi siðfræðiþáttinn í náminu,“ sagði Bjarni og benti á að samkvæmt skýrslu rannsóknarnefndar komi fram að tvö endurskoðendafyrirtæki hafi séð um endurskoðun þeirra sex fjármálafyrirtækja sem rannsökuð voru. Því styðji hann hugmyndir þess efnis að sami endurskoðandi skoði ekki reikninga fyrirtækja nema í þrjú ár í senn.

„Mér finnst það mjög skynsamlegt. Þegar menn hafa í sjö ár endurskoðað sama fyrirtækið geta þeir orðið húsblindir. Menn hætta að sjá hlutina.“