Réttlát og lýðræðisleg lausn fyrir Borgarahreyfinguna

Sáttamiðlun (mediation) er lausnamiðuð ráðgjöf sem stuðst er við þegar fólk lendir í átökum, ágreiningi eða deilum. Markmiðið er að finna varanlegar lausnir á samskiptaörðugleikum fólks.

Í sáttamiðlun er vandinn skoðaður með hverjum málsaðila fyrir sig og svo haldinn sameiginlegur sáttafundur þar sem vandinn er ræddur undir stjórn hlutlauss sáttamiðlara. Hlutverk sáttamanns er að draga fram þekkingu og sköpunargáfu fólks við lausn vandans og hvetja til gagnkvæms skilnings og samvinnu.

Allt sem fer fram í sáttamiðlun er trúnaðarmál og allir taka þátt af fúsum og frjálsum vilja. Í sáttamiðlun gefst tækifæri til að lýsa sinni hlið málsins við öruggar aðstæður. Fólki gefst kostur á að greiða úr misskilningi, greina ólíka hagsmuni og koma fram með gagnkvæmar lausnir. Það er grundvallaratriði í sáttamiðlun að fólk hlusti á hvert annað og sýni hvert öðru virðingu.

Nú liggur mikið við að sú sáttanefnd sem sett var á laggirnar af stjórn Borgarahreyfingarinnar standi sig en henni er þó nokkur vandi á höndum. Orsök deilunnar er fjölþætt en svo virðist vera sem hún hafi byrjað formlega þegar þrír af fjórum þingmönnum hreyfingarinnar ákváðu að greiða atkvæði gegn aðildarviðræðum við Evrópusambandið á Alþingi og voru þá taldir svíkja kosningaloforð um að þjóðin taki lokaákvörðun um mikilvæg mál. Jafnframt þóttu þingmennirnir vinna á móti stefnu flokksins með því að spyrða saman tvö mál: Icesave og ESB. Þá þótti málatilbúnaðurinn jafnvel heyra undir hefðbundin klækjastjórnmál sem ekki er í anda hreyfingarinnar. Aðrir telja afstöðu þingmannanna þriggja mjög skiljanlega í ljósi aðstæðna og að þeir séu í fullum rétti til að fylgja sannfæringu sinni eftir að hafa kynnt sér málin rækilega.

Á heimasíðu Borgarahreyfingarinnar stendur að „hreyfingin samanstandi af hópi fólks úr öllum kimum samfélagsins, sem hafi vaknað upp við að misvitrir auð- og stjórnmálamenn hafi kippt undan því fótunum með glæpsamlegri hegðun og eiginhagsmunagæslu, og að krafan um réttlæti, jafnrétti og lýðræði sameini fólk í hreyfingunni". Allir þingmenn hreyfingarinnar hafa væntanlega samþykkt þessa yfirlýsingu.

Þegar ólíkir einstaklingar og ókunnugir hver öðrum ætla að hefja samstarf þurfa mjög skýr markmið og vinnureglur að liggja til grundvallar. Þingmennirnir fjórir starfa í umboði hreyfingarinnar og eru fyrirmyndir hennar. Þeir geta unnið saman sem ein heild að hagsmunum kjósenda eða ákveðið að sinna eiginhagsmunum og afneitað eigin glappaskotum. Mistök þeirra allra eru skiljanleg enda um að ræða flókið samstarf og erfið viðfangsefni. En alvarlegustu mistökin hafa ekki ennþá litið dagsins ljós. Vegna ágreiningsins gæti hreyfingin liðið undir lok. Það mun gerast ef þingmennirnir hafa ekki kjark og kærleika til að sjá sinn þátt í vandanum, fyrirgefa, biðjast afsökunar og finna sameiginlega lausn á ágreiningnum, en um það snúast kjörorðin jafnrétti, réttlæti og lýðræði. Ágreiningur er eðlilegur hluti daglegs lífs og hvorki neikvæður né jákvæður í sjálfum sér, en viðbrögð okkar við honum geta verið það. Með því að takast á við ágreining á uppbyggilegan hátt skerpum við á því sem skiptir máli, lærum að sýna hugmyndum og þörfum annarra virðingu og sjáum í vandanum nýja möguleika, valkosti og tækifæri.

Höfundur er sáttamiðlari.