Pistill: Lánshæfismat bankanna mjög lélegt næstu árin

Frétt um að matsfyrirtækið Moody´s segi neikvæðar horfur hjá íslensku bönkunum kemur ekki á óvart og raunar má gefa sér að lánshæfismat þeirra verði mjög lélegt a.m.k. næstu tvö til þrjú árin. Það er ef slíkt mat verður á annað borð gefið út á þessu tímabili. Því muni bankarnir ekki eiga neina möguleika á að afla sér lánsfjár á erlendum mörkuðum frekar en ríkissjóður.

Það er enginn möguleiki á að lánshæfismat bankanna verði hærra en ríkissjóðs en sem kunnugt er stendur það í BBB- sem er einu stigi frá svokallaðri rusl eða „junk" einkunn. Þetta er vegna reglna hjá matsfyrirtækjum um að lánshæfi banka og fjármálastofnanna er aldrei metið hærra en lánshæfi ríkissjóðs þess lands sem þessar stofnanir tilheyra.

Raunar eru allar líkur á að ekkert lánshæfismat verði gefið út fyrir íslensku bankana næstu misserin. Viðkomandi banki þarf að sækja sérstaklega um slíkt mat til matsfyrirtækjanna og borga fyrir það. Það er því engin akkur í því fyrir bankanna að sækjast eftir slíku mati ef niðurstaðan er fyrirfram gefin, það er svipað mat og ríkissjóður hefur nú. Raunar geta matsfyrirtækin sjálf ákveðið að gefa út lánshæfismat en slíkt er afar sjaldgæft.

Lánsfé ríkissjóðs kemur nú frá alþjóðlegum stofnunum og vinaþjóðum okkar á Norðurlöndunum auk Póllands. Svo verður þar til einhver stöðugleiki er kominn á íslenska efnahagskerfið en erfitt er að spá um hvenær slíkt verður.

Endurreisn bankakerfisins er lykilþáttur í þessu sambandi en hún virðist ætla að flækjast endalaust fyrir þeim sem eru að vinna í málinu. Fjármálaeftirlitið hefur gefið enn einn lokafrest á endurreisninni, nú til 17. júlí, en það virðist vera borin von að sá frestur standi. Á meðan er flest annað í limbói þótt fulltrúi Alþjóðagjaldeyrissjóðsins segi nú að önnur greiðslan frá sjóðnum komi í ágúst. Verði endurreisnin ekki orðin að veruleika þá mun sú greiðsla frestast áfram en hún átti að koma í febrúar s.l.

Í umræðunni um endurreisn bankanna hafa margir gælt við þann draum að erlendir bankar, einn eða fleiri, sem eru kröfuhafar í þrotabú gömlu bankanna, yfirtaki einn þeirra eða verði a.m.k. kjölfestueigandi í honum með þriðjung hlutafjár eða meir. Þetta gæti leitt til þess að erlent lánsfé fengist inn í hagkerfið eftir eðlilegum leiðum.

Lánshæfismat þess banka væri væntanlega í takt við matið á móðurbankanum enda litið á hann sem dótturfélag. Það er hinsvegar ekkert í spilunum í augnablikinu sem bendir til að neinn af þeim erlendu bönkum sem eru stórir kröfuhafar í fyrrgreind þrotabú hafi áhuga á að yfirtaka eða eiga ráðandi hlut í íslenskum banka.

Það lítur því út fyrir að bankakerfið, þótt allt gangi upp við endurreisn þess, muni áfram verða útilokað frá erlendu lánsfé um langan tíma og upp á ríkissjóð komið með fjármögnun sína. Aðgangur að erlendu lánsfé mun að líkindum opnast smá saman að nokkrum árum liðnum eftir því sem stöðugleiki myndast í íslenskum efnahagsmálum og bankarnir geta sýnt fram á arðsaman rekstur og traustan efnahag.