„Ráðherrar sömdu spurningar“

Menn muna nú þegar Ríkissjónvarpið var hér eitt á markaðnum og ráðherrar sömdu spurningar fyrir fréttamennina." Þetta sagði Sigurður Kári Kristjánsson alþingismaður í úrvarpsþættinum Í bítið á Bylgjunni, 17. desember síðastliðinn. Þessi orð lét hann falla þegar hann skýrði frá því að hann væri að fjalla um það í menntamálanefnd Alþingis að takmarka auglýsingar í Sjónvarpinu.

Ég tel ástæðu til að hrekja þessa staðhæfingu, vegna þess að hún er árás á starfsheiður allra þeirra fréttamanna, sem störfuðu hjá Sjónvarpinu frá því að það var stofnað 1966, þar til Stöð 2 var stofnuð 1986 og Sjónvarpið ekki lengur „eitt á markaðnum".

Þessi staðhæfing Sigurðar Kára felur í sér að allir þessir fréttamann hafi verið þær undirlægjur að láta stjórnmálamenn ráða því um hvað þeir væru spurðir. Þetta gefur í skyn að við höfum ekki haft kjark til að standa í fæturna frammi fyrir valdhöfum landsins og spyrja þá þeirra spurninga, sem við töldum þurfa, þó óþægilegar kynnu að vera.

Þessar ásakanir í garð okkar fréttamanna voru einnig settar fram í hátíðardagskrá í tilefni af 40 ára afmæli sjónvarpsins 2006. Þá var það Ólafur Ragnar Grímsson, forseti Íslands. Eiður Guðnason sendiherra bar þennan áburð til baka í grein í tímaritinu Þjóðlífi, þar sem hann fjallaði um fyrstu ár Sjónvarpsins.

Það er einkennilegt að þeir Sigurður Kári og Ólafur Ragnar skuli segja þetta, því að það hittir þá sjálfa fyrir sem stjórnmálamenn. Með þessu saka þeir sína líka um að hafa vitandi vits komið í veg fyrir opna lýðræðislega umræðu í þjóðfélaginu.

Strax eftir að Sjónvarpið hóf göngu sína varð það einn helsti vettvangur stjórnmálaumræðu og er það enn. Stjórnmálamenn voru fljótir að tileinka sér þennan nýjan miðil og samskipti fréttamanna við þá urðu mikil, bæði í fréttum og umræðuþáttum. Í ljósi þess verður það að teljast bæði athyglisvert og lofsvert, að stjórnmálamenn létu okkur fréttamenn í friði með fréttaflutning. Ég var aldrei beittur þrýstingi eða hótunum eða boðum um einhver gæði af stjórnmálamanni, til að hafa áhrif á minn fréttaflutning. Ég veit að samstarfsmenn mínir hafa sömu sögu að segja. Ég tel að stjórnmálamenn eigi að njóta sannmælis í þessu máli.

Stjórnmálamenn höfðu hins vegar oft afskipti af fjármálum og annarri stjórn stofnunarinnar. Til að ganga úr skugga um að þessi áburður þeirra Ólafs Ragnars og Sigurðar Kára sé rangur hafði ég samband við alla þá fréttamenn, sem til náðist og störfuðu hjá Sjónvarpinu frá stofnun, „þegar Ríkissjónvarpið var hér eitt á markaðnum".

Fyrst talaði ég við þá Magnús Bjarnfreðsson og Markús Örn Antonsson, fyrstu fréttamennina, og hvorugur kannaðist við að hafa tekið við spurningum eða öðrum fyrirmælum frá stjórnmálamönnum. Enginn hinna kannast heldur við þetta og hér eru nöfnin í stafrófsröð:

Bogi Ágústsson, Eiður Guðnason, Guðjón Einarsson, Helgi E. Helgason, Ingvi Hrafn Jónsson, Jón Hákon Magnússon, Magnús Bjarnfreðsson, Markús Örn Antonsson, Ólafur Sigurðsson, Ómar Ragnarsson, Sigrún Stefánsdóttir, Sigurveig Jónsdóttir, Sonja Diego, Svala Thorlacius og Ögmundur Jónasson.

Allir þessir menn segja einum rómi að þeir Ólafur Ragnar og Sigurður Kári fari með rangt mál. Þeir hafa báðir aðgang að símaskrá og hefðu getað hringt í hvert okkar sem er og komist að hinu sanna, en gerðu það ekki. Við sem í hlut eigum viljum hafa það sem sannara reynist. Ekki þætti mér óeðlilegt að þeir stjórnmálamenn, sem þeir félagar hafa fyrir rangri sök, svöruðu fyrir sig sjálfir.

Að lokum er það umhugsunarefni hvernig Sigurður Kári og sex aðrir þingmenn í menntamálanefnd eyða sínum tíma, þegar menntakerfið er að hruni komið vegna fjármálakreppu. Sigurður Kári sagði í sama útvarpsþætti: „Við ætlum að sitja núna frá hálf níu til tólf og fjalla einmitt um þetta auglýsingamál...", sem sé hvernig draga megi úr auglýsingatekjum Sjónvarpsins til ágóða fyrir aðrar sjónvarpsstöðvar.

Höfundur er fyrrverandi varafréttastjóri Sjónvarps.