Ójöfnuður hefur vaxið

Það eru til ný og áreiðanleg gögn sem sýna svart á hvítu að ójöfnuður hefur aukist gífurlega í valdatíð Davíðs Oddssonar. Gögnin fengust þegar undirritaður beindi fyrirspurn til Geirs Haarde fjármálaráðherra, sem staðfesti í svari sínu að ójöfnuður hefði aukist gífurlega. Meðfylgjandi línurit sýnir glögglega hvernig ráðstöfunartekjur hjóna og sambýlisfólks hafa orðið æ ójafnari á heimilum landsins. Í framhaldi af sláandi upplýsingum um þennan aukna ójöfnuð beindi ég annarri fyrirspurn til fjármálaráðherra til þess að fá upplýsingar um hvernig boðaðar skattabreytingar ríkisstjórnarinnar hefðu áhrif á það hvernig ráðstöfunartekjur skiptust á milli heimilanna. Einnig óskaði ég eftir að reiknað yrði út hver áhrifin hefðu orðið á jöfnuð í þjóðfélaginu ef stjórnvöld hefðu farið þá leið sem Frjálslyndi flokkurinn boðaði, þ.e. að hækka skattleysismörk. Fjármálaráðherra neitaði að svara spurningunum á þeim forsendum að niðurstöður þeirra útreikninga væru óraunhæfar. Ástæðan sem gefin var upp var óljóst tal um hver áhrif skattabreytinga yrðu á vinnuframboð. Þessi svör – eða ekki-svör – eru umhugsunarverð og gefa til kynna að ekki hafi farið fram nein athugun hjá stjórnvöldum á því hvaða afleiðingar boðaðar skattabreytingar hefðu fyrir íslenskt samfélag. Það eru forkastanleg vinnubrögð. Önnur skýring á þessari tregðu ráðherra getur verið að um sé að ræða viðkvæmar upplýsingar fyrir stjórnarflokkana sem þeir vilja ekki að fari hátt í þjóðfélagsumræðunni. Nýlega mátti lesa grein í Fréttablaðinu þar sem fullyrt var að engin innistæða væri fyrir þeirri staðreynd að um vaxandi ójöfnuð væri að ræða á Íslandi. Þessu til staðfestingar var vitnað í fjögurra ára gamla skýrslu Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands um þróun á Gini-stuðli. Gini-kvarðinn er einn algengasti mælikvarði tölfræðinnar á tekjudreifingu. Hann tekur gildi frá 0 og upp í 1, en því hærri sem hann er, þeim mun ójafnar dreifast tekjurnar. Einkum voru tveir gallar á samanburði Hagfræðistofnunar fyrir utan þann að skýrslan var komin til ára sinna: Í fyrsta lagi er ekki um að ræða samanburð á ráðstöfunartekjum allra tekna heimila á landinu þar sem tekið er tillit til fjármagnstekna, barna- og vaxtabóta að frádregnum tekju-, eignar- og fjármagnstekjuskatti. Í öðru lagi var um að ræða samanburð á tekjum einstaklinga en í alþjóðlegum samanburði er venjan að bera saman tekjuskiptingu heimilanna. Öllum má ljóst vera að það er greinilega stefna stjórnarflokkanna Framsóknar og Sjálfstæðisflokks að auka ójöfnuð í þjóðfélaginu. Stjórnarflokkarnir hafa þó ekki kynnt það með beinum hætti að þeir vilji auka á ójöfnuð og væri heiðarlegara fyrir flokkana að þeir kynntu stefnu sína og færðu rök fyrir henni. Við í Frjálslynda flokknum höfum miklar efasemdir um að þetta sé heillavænleg þróun fyrir fámennt íslenskt samfélag.