„... ekki alltaf sammála um allt“ ?

Álfheiður Ingadóttir skrifar 3. október 2026 14:46

Ljóst er að Hörður Arnarson forstjóri Landsvirkjunar til 17 ára stígur til hliðar á örlagastundu, þegar endurskoðun á mikilvægasta raforkusamningi fyrirtækisins – við Alcoa Fjarðaál – stendur fyrir dyrum. Enginn skyldi þó ætla Herði að vera að hlaupast undan merkjum – hann hefur þvert á móti sem forstjóri tekist einbeittur á við gríðarlegar áskoranir í rekstri og uppbyggingu þessa öflugasta fyrirtækis landsmanna.

Hundruð milljarða í arðgreiðslur og skatta

Í tíð Harðar hefur Landsvirkjun endursamið við öll stóriðjufyrirtækin, nema Alcoa Fjarðaál, og sótt til þeirra margföldun á raforkuverði þannig að stóriðjan greiðir nú jafnhátt raforkuverð og í nágrannalöndunum. Öðru vísi mér áður brá þegar Ísland var á hreinum útsölumarkaði og bauð raforkuna jafnvel undir kostnaðarverði og án eðlilegrar arðsemi. Endursölusamningarnir hafa á tíðum kostað hörð átök við öflugustu alþjóðleg ál- og kísiljárnsfyrirtæki sem eru ekki lömb að leika sér við! Og þjóðin, sem er eigandi Landsvirkjunar, hefur notið góðs af seiglu og árangri Harðar og samstarfsmanna hans í þessum efnum. Samningarnir, niðurgreiðsla skulda og bættur rekstur, hefur skilað þjóðarbúinu hundruð milljarða með arðgreiðslum og sköttum, og að auki létt ríkisábyrgð af gömlum lánalínum.

Nú fagnar Alcoa

Og nú skal loks endursamið um framleiðslu Kárahnúkavirkjunar, sem er þriðjungur af allri raforkuframleiðslu Landsvirkjunar. Rafmagnsverð til álversins í Reyðarfirði, Alcoa-Fjarðaáls, var bundið 2007 með samningum í 40 ár, – FJÖRUTÍU ÁR – fram til ársins 2047 – með þeirri undantekningu þó að endurskoðun gæti farið fram eftir 20 ár, s.s. á árinu 2027 – að gefnum tilteknum forsendum. Unnið hefur verið að þessari endurskoðun af hálfu Landsvirkjunar um nokkurra ára skeið enda er hún gríðarlega mikilvæg fyrir þjóðarbúið. Ég tel það glapræði af stjórn Landsvirkjunar að láta ágreining um „stjórnarhætti“ verða til þess að setja hana í uppnám. Mér er nefnilega nær að halda að þeir sem mest geta fagnað tíðindum gærdagsins séu yfirmenn Alcoa á heimsvísu.

Prívatstjórn Daða Más

Það dugir lítt fyrir stjórnarformanninn að segja að þau Hörður hafi „ekki alltaf verið sammála um allt“. Hún verður að tala skýrar og upplýsa okkur, eigendur Landsvirkjunar um hvað málið snýst. Stjórnin er eins og menn muna handvalin af Daða Má Kristóferssyni fjármálaráðherra, sem skipaði hana einhendis með ógleymanlegum hroka án aðkomu Alþingis í fyrsta skipti í 60 ára sögu fyrirtækisins. Það má því ætla að ágreiningurinn sem stjórnarformaður talar um og Hörður segir að snúist um „stjórnarhætti“ sé ekki aðeins milli forstjórans og stjórnarinnar, heldur einnig milli forstjórans og ráðherrans.

Gerbreytt fyrirtæki

Ég sat í stjórn Landsvirkjunar samfellt á árunum 2014-2025, tilnefnd af þingflokki Vinstri grænna, skipuð af viðkomandi fjármálaráðherra Sjálfstæðisflokks, Bjartrar framtíðar og Framsóknarflokks. Áður sat ég í stjórn fyrirtækisins 2003-2006 sem einn þriggja fulltrúa Reykvíkinga sem þá áttu hlut í Landsvirkjun ásamt Akureyringum.

Það voru mikil viðbrigði og gjörbreytt fyrirtæki að koma að á árinu 2014 en þá hafði Hörður verið þar forstjóri í 5 ár, tók við eftir Hrunið á mjög erfiðum tímum í rekstri fyrirtækisins. Ég get með sanni sagt - eins og núverandi stjórnarformaður Landsvirkjunar - að á þessum langa tíma vorum við Hörður „ekki alltaf sammála um allt“. Nægir þar að nefna Hvammsvirkjun og svokallaða Kjalölduveitu. En uppúr stendur að Hörður Arnarson var í öllum samskiptum heiðarlegur og vandaður forstjóri, sem skilar nú af sér góðu og vel reknu fyrirtæki til hagsbóta fyrir landsmenn alla. Fyrir það ber að þakka, en ég játa að ég óttast hvað við tekur.