Mikið uppnám fyrir lítið innihald Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar 3. október 2026 10:30 Það var full ástæða til að endurskoða námsmat við lok grunnskóla. Ráðuneytið hafði sjálft sýnt fram á mikinn mun á einkunnadreifingu milli skóla. Vandinn virtist skýr; hvernig tryggjum við að sama hæfni nemanda sé metin með sambærilegum hætti óháð skóla? Eða vorum við ekki að meta hæfni í samræmi við námskrá heldur að tryggja skiljanlega einkunn óháð því á hverju hún byggði? Skólakerfið dælir út of miklum upplýsingum til foreldra sem fá skilja en vilja vonandi engu að síður. Þess vegna veldur niðurstaðan nú gríðarlegum vonbrigðum. Vandinn var aldrei hvort einkunnin hét B eða 7 heldur hvort hún þýddi það sama milli skóla og sýndi fram á hæfni. Að skipta bókstaf út fyrir tölustaf tryggir ekki meira samræmi. Fyrst 1–10. Svo 4–10. Svo bæði en mismunandi. Ferlið hefur auk þess verið óþarflega ruglingslegt í meira lagi. Í ágúst sl. var boðaður einkunnakvarðinn 1–10, tæpum tveimur mánuðum síðar er hann orðinn 4–10, á meðan áfram má nota 1–10 á einstökum prófum. Sama tala getur því haft mismunandi merkingu eftir því hvar hún birtist. Skýrara kerfi sem þarf að útskýra Kerfi sem átti að verða skýrara þarf strax töluverðar skýringar. Undir þessu stendur hæfnimiðað námsmat að verulegu leyti áfram. Raunverulega verkefnið er enn það sama; skýrari matsviðmið, samræmdari túlkun þeirra og að sambærileg frammistaða fái sambærilegt mat milli skóla. Breytingin sem engu breytir Eftir miklar yfirlýsingar, óvissu og breytingar á breytingunum stendur því kjarninn eftir. Vandinn var ekki að við kölluðum ósamræmið B. Vandinn var ósamræmið. Að kalla það 7 leysir það ekki. Það sem átti að einfalda og skýra námsmatið varð sjálft að breytingu sem þurfti sífellt að breyta og skýra. Þegar fagfólkið þarf að bjarga breytingunni Eins óvönduð vinnubrögð og hægt er að hugsa sér hjá ráðherra og ráðuneyti menntamála meðan Miðstöð menntunar og skólaþjónustu sem reynir að bjarga málum af fagmennsku. Höfundur er kennari og skólastjórnandi. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Hjálmar Bogi Hafliðason Skóla- og menntamál Mest lesið Þegar kjarabarátta kennara bitnar á börnunum Sigvaldi Egill Lárusson Skoðun Reykjavík beygir af Brynhildur Bolladóttir Skoðun Fimm óskir á afmælisdaginn Anna Margrét Hrólfsdóttir Skoðun Ekki allir menn. En hvar eru allir karlarnir? Diljá Ámundadóttir Zoëga Skoðun Seljum ekki Landsvirkjun meðan við getum ráðið því sjálf Júlíus Valsson Skoðun Farsæld barna verður ekki tryggð án fjármagns Jóhanna Erla Guðjónsdóttir Skoðun Einkunnaskalinn 1–10 sem byrjar á 4 Gunnar Salvarsson Skoðun Guð eða gæðavísar? Hvað er að gerast innan SÁÁ? Kristín I. Pálsdóttir Skoðun Umhverfi byggt af umhyggju Helga Guðrún Vilmundardóttir,Sigríður Maack,Jóhanna Höeg Sigurðardóttir Skoðun Kæru borgarfulltrúar Haraldur Þorgeirsson,Ásta Kristrún Ólafsdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Skaðaminnkun í sautján ár – og þörfin enn mikil Sóley Kristín Guðbjartsdóttir skrifar Skoðun Verður Grensásvegur hjarta tónlistar í Reykjavík? Magnea Gná Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Þegar kerfið verður hluti af vandanum Arna Hrönn Aradóttir ,Sigríður Arndís Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Aðför að ferðaþjónustunni Helgi Kjartansson skrifar Skoðun Farsæld barna verður ekki tryggð án fjármagns Jóhanna Erla Guðjónsdóttir skrifar Skoðun Endurhæfum Reykjalund - Þakkir frá stjórn Hollvina Reykjalundar Júlíus Þór Jónsson,Bárður H. Tryggvason,Erna Arnardóttir,Kolbrún Þorsteinsdóttir,Örn Kjærnested skrifar Skoðun Af hverju er efnahagur Íslands veikur? – Hvað getum við lært af Dönum? Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar Skoðun Þegar kjarabarátta kennara bitnar á börnunum Sigvaldi Egill Lárusson skrifar Skoðun Reykjavík beygir af Brynhildur Bolladóttir skrifar Skoðun Einkunnaskalinn 1–10 sem byrjar á 4 Gunnar Salvarsson skrifar Skoðun Fimm óskir á afmælisdaginn Anna Margrét Hrólfsdóttir skrifar Skoðun Seljum ekki Landsvirkjun meðan við getum ráðið því sjálf Júlíus Valsson skrifar Skoðun Umhverfi byggt af umhyggju Helga Guðrún Vilmundardóttir,Sigríður Maack,Jóhanna Höeg Sigurðardóttir skrifar Skoðun Hvenær ætti gjafakort að renna út? Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir skrifar Skoðun Góð lífskjör og öflugt atvinnulíf í Fjarðabyggð Haraldur Líndal Haraldsson skrifar Skoðun Uppbyggingarsjóður: Oft fyrsta já-ið sem kemur góðum hugmyndum af stað Díana Jóhannsdóttir,Örlygur Hnefill Örlygsson skrifar Skoðun Þakkir til kennara frá ráðherra Inga Sæland skrifar Skoðun Leigubremsa innleidd á Íslandi! Kristján Þórður Snæbjarnarson skrifar Skoðun Ríkisstjórnin á að vita betur Indriði Einar Reynisson skrifar Skoðun Geta allir aukið tekjur? Jón Jósafat Björnsson skrifar Skoðun Ekki allir menn. En hvar eru allir karlarnir? Diljá Ámundadóttir Zoëga skrifar Skoðun Mælum fyrst – hækkum svo Guðmundur Björnsson skrifar Skoðun Þegar skuldir færa völdin til Brussel Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Er ekki rjóminn bestur? Sigrún Ólöf Ingólfsdóttir skrifar Skoðun Opið bréf til ráðherra Helgi Felixson skrifar Skoðun Lengi býr að fyrstu gerð Sigurður Páll Jónsson skrifar Skoðun Áhrif framþróunar í gervigreind á landslag netöryggisveikleika Arnar Freyr Guðmundsson skrifar Skoðun Hvað einkennir góðan vinnustað? Ingunn Eir Andrésdóttir skrifar Skoðun Ákall vegna athugasemdakerfis Guðrún Elísa Friðbjargardóttir Sævarsdóttir skrifar Skoðun Pútín, Kalíngrad og Ísland Arnór Sigurjónsson skrifar Sjá meira
Það var full ástæða til að endurskoða námsmat við lok grunnskóla. Ráðuneytið hafði sjálft sýnt fram á mikinn mun á einkunnadreifingu milli skóla. Vandinn virtist skýr; hvernig tryggjum við að sama hæfni nemanda sé metin með sambærilegum hætti óháð skóla? Eða vorum við ekki að meta hæfni í samræmi við námskrá heldur að tryggja skiljanlega einkunn óháð því á hverju hún byggði? Skólakerfið dælir út of miklum upplýsingum til foreldra sem fá skilja en vilja vonandi engu að síður. Þess vegna veldur niðurstaðan nú gríðarlegum vonbrigðum. Vandinn var aldrei hvort einkunnin hét B eða 7 heldur hvort hún þýddi það sama milli skóla og sýndi fram á hæfni. Að skipta bókstaf út fyrir tölustaf tryggir ekki meira samræmi. Fyrst 1–10. Svo 4–10. Svo bæði en mismunandi. Ferlið hefur auk þess verið óþarflega ruglingslegt í meira lagi. Í ágúst sl. var boðaður einkunnakvarðinn 1–10, tæpum tveimur mánuðum síðar er hann orðinn 4–10, á meðan áfram má nota 1–10 á einstökum prófum. Sama tala getur því haft mismunandi merkingu eftir því hvar hún birtist. Skýrara kerfi sem þarf að útskýra Kerfi sem átti að verða skýrara þarf strax töluverðar skýringar. Undir þessu stendur hæfnimiðað námsmat að verulegu leyti áfram. Raunverulega verkefnið er enn það sama; skýrari matsviðmið, samræmdari túlkun þeirra og að sambærileg frammistaða fái sambærilegt mat milli skóla. Breytingin sem engu breytir Eftir miklar yfirlýsingar, óvissu og breytingar á breytingunum stendur því kjarninn eftir. Vandinn var ekki að við kölluðum ósamræmið B. Vandinn var ósamræmið. Að kalla það 7 leysir það ekki. Það sem átti að einfalda og skýra námsmatið varð sjálft að breytingu sem þurfti sífellt að breyta og skýra. Þegar fagfólkið þarf að bjarga breytingunni Eins óvönduð vinnubrögð og hægt er að hugsa sér hjá ráðherra og ráðuneyti menntamála meðan Miðstöð menntunar og skólaþjónustu sem reynir að bjarga málum af fagmennsku. Höfundur er kennari og skólastjórnandi.
Umhverfi byggt af umhyggju Helga Guðrún Vilmundardóttir,Sigríður Maack,Jóhanna Höeg Sigurðardóttir Skoðun
Skoðun Þegar kerfið verður hluti af vandanum Arna Hrönn Aradóttir ,Sigríður Arndís Jóhannsdóttir skrifar
Skoðun Endurhæfum Reykjalund - Þakkir frá stjórn Hollvina Reykjalundar Júlíus Þór Jónsson,Bárður H. Tryggvason,Erna Arnardóttir,Kolbrún Þorsteinsdóttir,Örn Kjærnested skrifar
Skoðun Af hverju er efnahagur Íslands veikur? – Hvað getum við lært af Dönum? Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar
Skoðun Umhverfi byggt af umhyggju Helga Guðrún Vilmundardóttir,Sigríður Maack,Jóhanna Höeg Sigurðardóttir skrifar
Skoðun Uppbyggingarsjóður: Oft fyrsta já-ið sem kemur góðum hugmyndum af stað Díana Jóhannsdóttir,Örlygur Hnefill Örlygsson skrifar
Skoðun Áhrif framþróunar í gervigreind á landslag netöryggisveikleika Arnar Freyr Guðmundsson skrifar
Umhverfi byggt af umhyggju Helga Guðrún Vilmundardóttir,Sigríður Maack,Jóhanna Höeg Sigurðardóttir Skoðun