Ráðist á heilbrigðisstarfsmenn í ebólu-faraldri

Talið er að faraldurinn sé í mikilli útbreiðslu og að hann hafi greinst töluvert seint.

Einungis er búið að staðfesta 101 smit í Austur-Kongó og tíu dauðsföll vegna ebólu. Innan veggja Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar (WHO) er þó talið að tilfellin séu orðin fleiri en níu hundruð og dauðsföllin 220.

Búið er að staðfesta fimm tilfelli og eitt dauðsfall í Úganda.

Veiran á meiri ferð en viðbragðið

Þetta er sautjándi faraldurinn í Austur-Kongó síðan ebóla greindist fyrst þar árið 1976. Talið er að veikin hafi fyrst borist í menn úr leðurblökum. Talið er að um fimmtán þúsund manns í Afríku hafi dáið vegna ebólu á undanförnum fimmtíu árum.

Síðasta faraldri í Austur-Kongó lauk formlega í maí 2021.

Þrjár mismunandi veirur valda ebólu og dreifast þær manna á milli með líkamsvessum. Ebóla getur valdið miklum blæðingum og dauða. Engin lækning er til gegn ebólu en helmingur þeirra sem smitast deyr, samkvæmt Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni, en það hefur verið mismunandi milli faraldra.

Til er bóluefni gegn einungis einni af veirunum sem valda ebólu. Þessi faraldur er vegna dreifingar Bundibugyo-veirunnar en ekkert bóluefni er til við henni, né meðferðarúrræði. Hún er sú sjaldgæfasta af veirunum þremur sem valda ebólu og hefur einungis tvisvar sinnum áður verið í dreifingu, svo vitað sé.

Það var í Úganda árið 2007 og Austur-Kongó árið 2012, samkvæmt ávarpi Tedros Adhanom Ghebreyesus, yfirmanns WHO, á ráðherrafundi á vegum Africa CDC sem haldinn var í gær.

Hann benti á nokkur atriði sem gerðu varnirnar gegn faraldrinum erfiðar. Eitt væri að dreifing veirunnar hefði greinst seint og að nú væru heilbrigðisstarfsmenn í eltingaleik við hraðskreiða veiru.

Verið væri að gefa í en staðan væri sú að veiran væri á meiri ferð.

Sjá einnig: Lýsa yfir neyðar­á­standi vegna ebólufar­aldursins

Þá vísaði hann einnig til slæms öryggisástands í Ituri- og Norður-Kivu héruðum í Austur-Kongó. Þar hafa umfangsmiklir bardagar og ódæði átt sér stað á undanförnum árum og tugir þúsunda hafa þurft að flýja heimili sín.

Íbúar eru einnig mjög tortryggnir í garð heilbrigðisstarfsmanna.

Sjúkir flýja undan árásum

Síðastliðna viku hafa verið gerðar árásir á að minnsta kosti þrjár starfsstöðvar heilbrigðisstarfsmanna í borginni Bunina, sem er þungamiðja faraldursins. Hópur ungra manna réðst á eina slíka starfsstöð á sunnudaginn en þar var verið að huga að sýktu fólki. Heilbrigðismenn þurftu að flýja vegna skothríðar frá mönnunum.

Á laugardeginum hafði verið kveikt í tjöldum þar sem hlúð var að fólki sem bæði var talið að væri smitað og búið var að staðfesta að væri smitað. Á annan tug fólks með ebólu flúði úr tjaldinu og út í samfélagið.

Á fimmtudaginn var ein starfsstöð brennd til grunna eftir að ættingjar manns sem talinn er hafa dáið vegna ebólu fengu ekki að taka lík hans. Ebóla smitast manna á milli þegar fólk kemst í snertingu við líkamsvessa smitaðra. Þar á meðal blóð og ælu en ebóla getur valdið miklum blæðingum og veikir æla líka gjarnan. Það að meðhöndla lík fólks sem deyr vegna ebólu getur verið stórhættulegt.

Trúa ekki á ebólu

Heilbrigðisstarfsmenn sem blaðamenn AP fréttaveitunnar ræddu við segjast fá allt of lítinn stuðning. Þeir séu ekki nægilega þjálfaðir og ekki nægilega verndaðir. Einhverjir hafa smitast og jafnvel dáið við störf.

Þá hafa forsvarsmenn Rauða krossins gefið til kynna að þrír sjálfboðaliðar hafi dáið í Mongbwalu í Austur-Kongó, eftir að þeir meðhöndluðu lík þann 27. mars. Þau störf þeirra voru ekki talin tengjast ebólu en verði staðfest að þeir hafi smitast myndi það breyta sviðsmyndinni töluvert.

Fyrsta dauðsfallið sem staðfest er að var vegna ebólu átti sér stað í Bunia í lok apríl.

Íbúar á svæðinu eru margir verulega tortryggnir á það að ebóla sé yfir höfuð raunveruleg.

Blaðamaður AP fréttaveitunnar ræddi við 56 ára gamlan íbúa Bunia sem hélt því fram að ebóla hefði verið búin til af hvítu fólki og að heilbrigðisstarfsmenn og sjálfboðaliðar ættu að láta íbúa í friði. Þau hefðu þann eina tilgang að auðgast á lygum um ebólu.

„Hættu svo að tala við mig,“ sagði hann.