Urðu fyrir von­brigðum með húsnæðispakka tvö

Húsnæðipakki II svari ekki bráðavanda byggingamarkaðarins að mati Jóhönna Klöru Stefánsdóttur, sviðsstjóra mannvirkjasviðs Samtaka iðnaðarins. Stjórnvöld hefðu átt að nota pakkann til að liðka fyrir uppbyggingu strax.

Ríkisstjórnin og Reykjavíkurborg kynntu í dag áform um uppbyggingu á sex ríkisreitum og í ríkiseignum í Reykjavík. Gert er ráð fyrir 220 íbúðum í Borgartúni, 90 við Grensásveg, 100 á efri hluta Laugavegar, 300 við Laugarnesveg, 90 við Seljaveg og 400 til 600 á landi austan Korpúlfsstaða, á mörkum Reykjavíkur og Mosfellsbæjar.

Samtals eru þetta 1.200 til 1.400 íbúðir. Hluti þeirra verður í nýbyggingum en einnig á að breyta húsnæði í eigu ríkisins í íbúðir. Verkefnin eru mislangt komin, íbúðafjöldinn getur breyst í skipulagsferlinu og reitirnir fara í frekari undirbúning eftir að uppbyggingaraðilar hafa verið valdir.

„Fyrstu viðbrögð voru ákveðin vonbrigði“

Jóhanna segir að pakkinn skili ekki nægum svörum við stöðunni sem byggingargeirinn standi frammi fyrir núna.

„Fyrstu viðbrögð voru ákveðin vonbrigði,“ segir Jóhanna.

Reitirnir sem kynntir voru í dag eru margir inni í þéttri byggð og eiga eftir að fara í gegnum skipulagsferli. Reynslan sýnir að slíkur undirbúningur getur tekið tvö til þrjú ár.

„Þetta eru flóknar lóðir og það tekur langan tíma að skipuleggja þetta,“ segir hún.

Vill að stjórnvöld taki á bráðavandanum

Í pakkanum er lögð áhersla á aukið lóðaframboð til næstu ára og hagkvæmt húsnæði fyrir leigjendur, námsmenn, eldra fólk og tekjulægri hópa. Tuttugu til þrjátíu prósent íbúðanna eiga að vera hagkvæmar íbúðir, meðal annars almennar íbúðir, stúdentaíbúðir, íbúðir Félagsbústaða, búseturéttaríbúðir, íbúðir fyrir eldra fólk og íbúðir sem falla undir hlutdeildarlán.

Jóhanna segir að stjórnvöld hefðu fremur átt að beina sjónum að því sem tefji uppbyggingu og sölu í dag.

„Við hefðum viljað sjá að það væri frekar tekið á þessum bráðavanda sem byggingamarkaðurinn er í núna,“ segir hún.

Samtök iðnaðarins hafa lengi varað við áhrifum hærri gjalda og aukins kostnaðar á nýbyggingar. Jóhanna segir stöðuna þrengja að bæði kaupendum og þeim sem byggja.

„Gjaldskrár sveitarfélaganna hafa hækkað gríðarlega undanfarin ár. Stjórnvöld eru búin að boða frekari skattahækkanir á byggingariðnaðinn sem við höfum viljað sjá þau hætta við á þessum tímapunkti,“ segir Jóhanna.

Óseldar íbúðir tefji næstu verkefni

Að mati samtakanna halda erfið lánþegaskilyrði aftur af sölu nýbygginga og tefja þar með frekari uppbyggingu. Ef kaupendur komast ekki í gegnum greiðslumat sitja íbúðir lengur óseldar.

„Lánþegaskilyrði Seðlabankans eru mjög erfið um þessar mundir og vextir gera kaupendum erfitt fyrir,“ segir Jóhanna.

Hún segir afleiðingarnar þegar sýnilegar á markaðnum.

„Þar af leiðandi situr markaðurinn uppi með mikið af óseldum íbúðum,“ segir hún.

Vara við milljóna hækkun á hverja íbúð

Jóhanna saknar þess sérstaklega að ekki hafi verið tekið á boðuðum skattahækkunum á byggingargeirann. Þar vísar hún til áforma um að hætta endurgreiðslu virðisaukaskatts af vinnu manna á byggingarstað.

„Við erum að áætla að þetta muni hækka byggingarkostnað um tvær og hálfa til þrjár milljónir per hundrað fermetra íbúð ef af verður,“ segir hún.

Að mati Samtaka iðnaðarins ganga slík áform gegn markmiðum um aukið framboð. Hærri byggingarkostnaður skili sér annaðhvort í hærra verði til kaupenda eða minni hvata til að ráðast í ný verkefni.

Segir pakkann aðeins ná utan um hluta vandans

Jóhanna segir aukið lóðaframboð skipta máli, en að það leysi ekki stöðu allra sem þurfi inn á húsnæðismarkaðinn. Þar þurfi líka að horfa til fólks sem reynir að kaupa á almennum markaði án sértækra úrræða. Eftir standi stór hópur á markaði þar sem kostnaðurinn fari hækkandi.

„Eins og mál eru núna er stór hluti kaupenda að fara inn á markað sem er með síhækkandi gjaldtöku og skattahækkanir sem hafa áhrif á byggingarkostnað,“ segir hún.