Við þurfum að vera til­búin að takast á við eldgosavá

Í kvöldfréttum Sýnar er rætt við veðurstofustjóra og rýnt í kort Veðurstofunnar um líkur á gosupptökum. Á því sést að Grindavík er eini þéttbýlisstaðurinn með miklar líkur á gosopnun. Hins vegar eru fjórar mikilvægar virkjanir inni á skilgreindum eldgosasvæðum; Reykjanesvirkjun, Svartsengi, Hellisheiðarvirkjun og Nesjavallavirkjun.

Annað kort sýnir líkur á hraunflæði miðað við meðalstór hraun. Reynsla er þegar fengin frá Grindavík og Svartsengi. En vert er að taka eftir öðrum svæðum á kortinu eins og Vogum, Hvassahrauni, Hafnarfirði og Hengilssvæðinu, bæði við Hveradali og á Nesjavöllum.

Veðurstofan skilgreinir þrjá þéttbýlisstaði sem eru í mestri hættu á að fá hraunrennsli yfir byggð. Það eru Grindavík, hluti Hafnarfjarðar en einnig Hveragerði, sökum þess að hraun frá eldstöðvum í Henglinum og Hrómundartindi eru talin geta runnið niður í Ölfus, eins og lýst er hér í sjónvarpsfrétt Sýnar:

En kannski góðu fréttirnar eru þær að fyrir utan hluta Hafnarfjarðar er meginhluti höfuðborgarsvæðisins talinn í mjög lítilli hættu. Það eru þó sýndar fimm líklegar hraunrennslisleiðir í átt að Hafnarfirði og Garðabæ og niður Elliðaárdal.

Eldgosin við Grindavík leiddu til þess að Veðurstofunni var fyrir tveimur árum falið af ráðherra að vinna langtímaáhættumat vegna jarðskjálfta, eldgosa og annarrar jarðvár á Reykjanesskaga. Skýrslurnar tvær sem birtar voru í dag bera heitin Hraunvá á Reykjanesskaga og Hraunvá á höfuðborgarsvæðinu.

Hildigunnur H. H. Thorsteinsson veðurstofustjóri segir að með þeim sé þó hvorki verið að spá því hvar næst muni gjósa né hvenær.

„Við erum ekki að segja að þetta sé gos sem komi á morgun eða á næsta ári. Við erum að gera okkur undirbúin fyrir að við séum á gosskeiði á þessum skaga. Það getur þýtt gos á næstu áratugum á einhverju af þessum svæðum og við þurfum að vera tilbúin þegar það gerist.“

Hildigunnur segir að í raun komi fátt á óvart í skýrslunum.

„Þetta eru allt staðir sem við höfum talað um áður. Við höfum byggt á hrauni áður, höfum skipulagt svæði nálægt hraunbreiðum, þannig að það eru svæðin sem að við erum að benda á aftur núna.“

Skýrslunum er ætlað að gagnast meðal annars við skipulagningu byggða.

„Og svo líka að horfa á þannig að við séum tilbúin þegar váin steðjar að. Eða eru einhverjar mótvægisaðgerðir sem við viljum undirbúa? Erum við með flóttaleiðir eða rýmingaráætlanir rétt skipulagðar? Ég veit að þetta er starf sem er nú þegar hafið í almannavarnanefndum á svæðinu,“ segir veðurstofustjóri.

Skýrslan tekur einnig á mikilvægum innviðum, eins og vegum og virkjunum.

„Það eru svo sem fjórar virkjanir á svæðinu sem eru á háhitasvæðum. Það er ástæða fyrir að við erum með jarðhitavirkjanirnar þar sem þær eru.

En við þurfum að skoða hvernig gerum við þær öruggari. Og sömuleiðis með þéttbýlin sem liggja annaðhvort nálægt gosupptökum eða hraun getur flætt inn á.

Við þurfum að skoða hvernig við ætlum að takast á við vána ef hún steðjar að okkur,“ segir Hildigunnur.