Það sem enginn segir þér um að flytja til annars lands

Það sem kemur manni mest á óvart við að flytja til annars lands er ekki það sem breytist.

Heldur það sem gerist innra með manni.

Fólk talar oft um ný tækifæri.

Nýtt tungumál.

Nýtt líf.

En það er margt sem enginn segir þér.

Ekki vegna þess að það sé leyndarmál.

Heldur vegna þess að það er erfitt að útskýra fyrr en maður stendur í því sjálfur.

Eitt af því fyrsta sem maður finnur er einsemd.

Ekki endilega sú augljósa, þar sem maður er einn.

Heldur sú hljóða, sem kemur jafnvel þegar maður er innan um fólk.

Maður skilur ekki alltaf brandarana.

Maður missir af smáatriðum í samtölum.

Og stundum finnur maður að maður er aðeins utan við það sem gerist.

Þetta er ekki stórt.

En það er stöðugt.

Annað sem enginn talar mikið um eru litlu höfnanirnar.

Ekki þær augljósu.

Heldur þær sem enginn nefnir.

Símtalið sem kemur aldrei.

Boðið sem maður fær ekki.

Augnablikið þegar maður áttar sig á því að maður er ekki hluti af hópnum.

Og stundum er þetta enn flóknara.

Þetta snýst ekki endilega um fordóma í augljósum skilningi.

Ekki um opinskáa mismunun.

Heldur um eitthvað mun fínna.

Að vera ekki beint hafnað

heldur heldur ekki raunverulega boðið með.

Að finna að maður sé ekki hluti af verkefni

eða hluti af heildinni

án þess að nokkur segi það beint.

Ég man eftir einu litlu atviki sem festist í mér.

Við sátum nokkur saman í vinnunni og ræddum mál sem skipti máli. Ég vissi hvað ég vildi segja og reyndi að fylgja umræðunni. En á meðan ég leitaði að réttum orðum hélt samtalið áfram.

Einhver annar tók til máls.

Svo annar.

Og áður en ég náði að tjá mig var umræðan komin áfram og ákvörðun tekin.

Enginn sagði neitt rangt.

Enginn gerði neitt á móti mér.

En ég sat eftir með tilfinningu sem var erfitt að útskýra.

Ekki vegna þess að ég hafði ekkert að segja

heldur vegna þess að ég náði ekki að segja það á réttum tíma.

Og svona gerist þetta oft.

Ekki með stórum atburðum.

Heldur með litlum augnablikum.

Ég hef sjálfur yfirleitt upplifað vinnustaði þar sem mér hefur liðið vel.

En á nokkrum stöðum tók ég eftir ákveðnu mynstri.

Fólk af erlendum uppruna sem átti erfiðara með að tjá sig á tungumálinu lenti stundum í aðstæðum þar sem það gat ekki svarað fyrir sig.

Ekki vegna þess að það hafði ekki skoðun

heldur vegna þess að það hafði ekki alltaf réttu orðin á réttum tíma.

Og stundum varð þetta enn flóknara.

Það gat gerst að maður vissi að maður hafði eitthvað til málanna að leggja

jafnvel að maður hafði rétt fyrir sér

en um leið og maður skipti yfir í ensku til að útskýra sig betur breyttist eitthvað í andrúmsloftinu.

Eins og staðan veiklaðist sjálfkrafa.

Ekki endilega vegna þess sem var sagt

heldur hvernig það var sagt

og á hvaða tungumáli.

Og í þeirri stöðu kom oft upp ákveðin togstreita.

Á milli þess að vilja útskýra sig betur

og þess að vilja ekki standa of mikið út.

Stundum valdi maður að stíga aðeins til baka

ekki vegna þess að maður hafði rangt fyrir sér

heldur vegna þess að maður vildi halda jafnvæginu í aðstæðunum.

Og í slíkum aðstæðum getur myndast ákveðið ójafnvægi.

Ekki endilega vegna illvilja

heldur vegna þess að sumir taka meira pláss en aðrir.

Og þeir sem eru öruggari í tungumálinu hafa oft meiri stjórn á aðstæðunum.

Þetta eru ekki stór átök

heldur lítil augnablik sem safnast saman.

Augnablik þar sem einhver fær ekki að útskýra sig

eða er ekki alveg hlustað á.

Í fyrstu reynir maður að útskýra þetta.

Kannski er það tungumálið.

Kannski þarf ég bara meiri tíma.

Kannski þarf ég að reyna meira.

Og stundum er það rétt.

En stundum er þetta líka einfaldlega hluti af því að vera nýr

og hluti af því hvernig tengsl myndast eða myndast ekki.

Það er líka ákveðin þreyta sem fylgir þessu.

Að þurfa alltaf að hugsa aðeins meira.

Að þýða í huganum áður en maður talar.

Að vera meðvitaður um sjálfan sig á hátt sem maður var ekki áður.

Þetta er ekki dramatískt

en það tekur orku.

Samt er þetta ekki neikvæð saga.

Því það er líka eitthvað annað sem gerist.

Smám saman byrjar maður að finna litla tengipunkta.

Samtal sem gengur betur en áður.

Augnablik þar sem maður þarf ekki að útskýra sig.

Fólk sem sér mann eins og maður er.

Og það breytir miklu.

Það sem enginn segir þér er að þetta er ekki línulegt ferli.

Það koma dagar þar sem allt virðist auðvelt

og dagar þar sem maður spyr sig af hverju maður valdi þetta.

Bæði er eðlilegt.

Kannski er stærsti misskilningurinn sá að maður þurfi að aðlagast fullkomlega.

Að einn daginn verði allt einfalt og eðlilegt.

En kannski gerist það aldrei alveg.

Kannski lærir maður bara að vera á milli.

Og kannski er það ekki veikleiki

heldur styrkur.

Kannski er það einmitt þetta sem breytir manni mest.

Ekki stóru skrefin.

Heldur litlu augnablikin.

Augnablik þar sem maður áttar sig á því að maður er ekki lengur sá sami og áður.

Og kannski er það það sem enginn segir þér.

Að þegar þú flytur til annars lands

þá ert það ekki bara lífið í kringum þig sem breytist.

Heldur þú sjálfur.

Og það gerist hægt.

Í þögn.

Í smáatriðum.

Í samskiptum sem ganga ekki alltaf upp.

En líka í þeim sem gera það.

Höfundur er skáld, rithöfundur og þýðandi.