Fjölgun á­minninga, harka­legar upp­sagnir og upp­nefni eftir að mörkin voru færð

Frumvarp fjármálaráðherra sem meðal annars felur í sér afnám áminningarskyldu opinberra starfsmanna sem undanfara uppsagnar var tekið til fyrstu umræðu á þingi í síðustu viku. Samtök opinberra starfsmanna, BSRB, Kennarasamband Íslands og Félag íslenskra hjúkrunarfræðinga hafa hrundið af stað herferð gegn áformunum.

„Við auðvitað höfnum því að það sé einhliða verið að skerða réttindi launafólks. Það er auðvitað svona eitt stórt prinsipp sem að bara, við eigum ekki að venjast af ríkisstjórnum,“ segir Sonja Ýr Þorbergsdóttir.

Þau eru ósátt við að ríkisstjórnin leggi pólitíska áherslu á hvernig auðvelda megi stjórnendum að losa sig við fólk. Sú stefna hafi þegar haft slæm áhrif á vinnustaðina og skapað andrúmsloft hörku og vægðarleysis.

Í hverju birtist það?

„Sko, við finnum það bara, þeim fjölgar sko áminningarmálunum og svona líka að það séu harkalegri uppsagnir.“

Uppnefnd blýantsnagarar á inniskóm

Sonja segir að útspilið hafi aðeins verið mögulegt því alþjóðleg hugmyndafræði hafi teygt anga sína til landsins og rutt veginn.

„Markmiðið með svona orðræðu er auðvitað að grafa undan trausti, að grafa undan stöðu fólks sem starfar hjá og heldur samfélaginu uppi að okkar mati, af því að þá bara nærðu betur tökum til þess að veikja kerfið allt saman og ýta undir hugmyndir um að það eigi að einkavæða frekar.“

Opinbert starfsfólk sé jafnvel uppnefnt.

„Uppnefni eru notuð eins og „blýantsnagarar“ eða núna, sem er nýtt að einhver séu samgróin Birkenstock-inniskónum sínum. En það er alltaf verið að mála upp þá mynd að opinberir starfsmenn séu eins og óþekkti embættismaðurinn, einhver með olnbogabæturnar á jakkanum og gerir ekki neitt og skilar ekki neinu.“

Hún bendir á að framlínustarfsfólk opinberrar þjónustu sé flest á harðaspretti í vinnunni. Hún segir stöðugan áróður gegn opinberu starfsfólki hafa fært mörkin til.

„Það er búið að færa línuna með þessum stöðuga áróðri gegn opinberum starfsmönnum og við erum sannfærð um það að þetta skref hefði aldrei verið tekið í fyrri ríkisstjórn. Það hefur auðvitað verið eitthvað áhugafólk um svona breytingar og skerðingar á réttindum opinberra starfsmanna til lengri tíma og það hefði aldrei orðið þannig að síðasta ríkisstjórn hefði tekið þetta skref og alla jafna held ég að fæstir stjórnmálaflokkar, áður í sögunni, myndu ganga svona langt en það er merki um aukna hörku og að það sé búið að færa mörkin.“

Vill jafna kjör upp á við - ekki niður

Sonja var spurð hvort breytingarnar væru ekki liður í því að jafna kjör starfsmanna í opinbera og einkageiranum – opinberir starfsmenn njóti aukinna fríðinda sem aðrir njóti ekki. Þá svaraði hún því til að horfa þurfi lengra aftur í tímann til að nema ákveðna þróun.

„Ýmist hefur almenni markaðurinn náð fram einhverjum réttindum og svo kemur hið opinbera í kjölfarið eða öfugt. Ef við tökum dæmi eins og styttingu vinnuvikunnar, þá voru árið 1970 opinberir starfsmenn á undan og svo fylgdi almenni á eftir. Sögulega séð, þá er lengra bil núna á milli þess að almenni markaðurinn standi jafnfætis þeim opinbera varðandi styttingu vinnuvikunnar og það er alveg ljóst að markmið áróðursins eins og hjá Viðskiptaráði og Samtökum atvinnulífsins, og þau eru beinlínis farin að segja það upphátt í viðtölum að þau geti ekki keppt við þessi réttindi, sem er auðvitað ekki trúverðugt af því að það er verið að stytta vinnuvikuna víða um heim, það hefur gengið hjá okkur, þau geta það sama. Barátta launafólks snýst alltaf um að tryggja að kökunni sé skipt með jafnari hætti og að við njótum hlutdeildar í verðmætasköpuninni. Þannig að þau eru bara að koma í veg fyrir að þau þurfi að svara sambærilegum kröfum við kjarasamningsborðið. Og við leggjum áherslu á það að ef það á að breyta réttindum, þá á að jafna þau upp á við en ekki niður á við.“