Nýtt sam­komu­lag eða nýtt vopnakapphlaup?

Bæði skref myndu fela í sér umfangsmiklar breytingar á langvarandi viðmiðum Bandaríkjanna varðandi kjarnorkuvopn.

Bandaríkjamenn hafa ekki fjölgað virkum kjarnorkuvopnum í nærri því fjörutíu ár. Er þar átt við kjarnorkuvopn sem búið er að koma fyrir á eldflaugum í eldflaugabyrgjum, í kafbátum eða sprengjuflugvélum, svo eitthvað sé nefnt. Vopn sem eru tilbúin til notkunar með tiltölulega skömmum fyrirvara.

Trump yrði fyrsti forseti Bandaríkjanna til að fjölga virkum kjarnorkuvopnum síðan Ronald Reagan hélt til í Hvíta húsinu, samkvæmt frétt New York Times.

Bandaríkjamenn sprengdu síðast kjarnorkusprengju árið 1992 en Trump sagði í fyrra að hann vildi hefja tilraunasprengingar á nýjan leik, á jöfnum grundvelli gagnvart Rússlandi og Kína.

Gömul umræða og ný

Samkomulagið sem kallað hefur verið New Start var undirritað árið 2010 og snerist um fækkun langdrægra kjarnorkuvopna og takmarkanir á fjölda vopna og hergagna sem hægt er að nota til að skjóta kjarnorkuvopnum. Má þar nefna langdrægar skotflaugar, kafbáta og sprengjuflugvélar.

New Start fól í sér að Bandaríkjamenn og Rússar mættu ekki eiga fleiri virk kjarnorkuvopn en um það bil 1.550.

Þetta samkomulag féll úr gildi í síðustu viku en Trump-liðar vildu ekki framlengja það. Bandaríkjamenn hafa haldið því fram að samkomulagið hafi falið í sér óhóflegar einhliða takmarkanir á Bandaríkin og hafa þeir einnig kvartað yfir því að Rússar hafi brotið gegn öðrum samkomulögum sem gerð hafa verið við þá.

Þessi umræða átti sér einnig stað á fyrra kjörtímabili Trumps.

Sjá einnig: Varar við nýju vígbúnaðarkapphlaupi

Þá hafa Bandaríkjamenn lengi kvartað yfir því að bæði Rússar og Kínverjar séu að þróa og framleiða kjarnorkuvopn sem New Start fjallaði ekki um. Þeir segja að nýtt samkomulag þurfi einnig að eiga við um Kínverja, sem séu að fjölga kjarnorkuvopnum sínum verulega þessa dagana, þó þau séu enn mun færri en vopn Bandaríkjanna og Rússlands.

Háttsettur bandarískur erindreki sagði í Genf á dögunum að Bandaríkjunum væri nú frjálst að halda áfram nútímavæðingu kjarnorkuvopna en hundruðum milljarða dala hefur verið varið í viðhald og viðbætur á eldflaugabyrgjum, nýja kafbáta og nýjar sprengjuflugvélar sem borið geta kjarnorkuvopn.

Hann sagði til greina koma að fjölga virkum vopnum og að þróa nýja tegundir skammdrægari kjarnorkuvopna, eins og Rússar hafi verið að virkja á undanförnum árum.

Ummæli sem þessi gætu verið til þess ætluð að fá bæði Rússa og Kínverja að samningaborðinu til að gera nýtt samkomulag um fjölda kjarnorkuvopna og virkjun þeirra. Einnig er mögulegt að ráðamenn í Rússlandi og Kína taki þá ákvörðun að fjölga eigin vopnum.