Rannsóknartengt framhaldsnám

Málefni Háskóla Íslands - Eyþór Kristjánsson læknir Í umræðum um fjárhagsstöðu Háskóla Íslands hefur verið fjallað um hvort réttlætanlegt sé að taka upp skólagjöld. Í þessari umræðu hefur ekkert komið fram um þá staðreynd að stærstur hluti kostnaðar nemenda í rannsóknartengdu framhaldsnámi við HÍ fellur í raun á nemandan sjálfan. Það má því segja að HÍ hafi þegar tekið upp skólagjöld fyrir þá nemendur sem innritast í masters-doktorsnám. Til upplýsingar þá tóku prófessorar í lífvísindum við HÍ sig saman í fyrra og reiknuðu út kostnað við 2já ára mastersnám annars vegar og 5 ára doktorsnám í lífvísindum við HÍ hins vegar. Niðurstaðan var að mastersnám kostar að meðaltali 10-12 milljónir og doktorsnám 24-30 milljónir. Það sjá allir að heimilsbókhald nemenda getur ekki staðið undir þessum kostnaði. Það lýsir ábyrgðarleysi að auglýsa HÍ sem rannsóknarnámsháskóla án þess að hafa fjármagn til að standa undir kostnaði við 26 földun nemanda í rannsóknartengu framhaldsnámi s.l. 7 ár. Vandinn er þríþættur: 1. Aðstöðuleysi: Vegna aðstöðuleysis við HÍ verður stór hluti nemenda að stunda námið í skrifstofuherbergjum út í bæ með tilheyrandi kostnaði. Þetta lítur heldur ekki vel út þegar nemendur birta niðurstöður sínar í erlendum vísindatímaritum. Sem dæmi: N.N Faculty of Medicine, University of Iceland, Skuggagata 6, kjallari til hægri! 2. Framfærslukostnaður: Fyrir utan aðstöðuleysið er skortur á fjármagni ennþá stærra vandamál fyrir HÍ. Á Norðurlöndum t.d. titla nemendur í doktorsnámi sig doktorstyrkþega þar sem ákveðin fjöldi stöðugilda í doktorsnám er auglýstur við hvern háskóla þar sem nemendur fá framfærslustyrk. Þar er ekki ótakmarkaður fjöldi nemenda tekinn inn sem virðist vera eina stefnan hvað varðar rannsóknartengt framhaldsnám við HÍ. Þetta er slæm stefna vegna þess að hún bitnar ílla á öllum. Það er mjög ámillisvert að fé til Rannsóknarnámssjóðs hefur ekki aukist í takt við 26 földun rannsóknarnema við HÍ . Mér er spurn: Hvernig var þetta eiginlega hugsað í upphafi af stjórnendum HÍ? Það er velþekkt alþjóðlegt vandamál að það hefja miklu fleiri í doktorsnám en ljúka prófum. Í Bandríkjunum kom í ljós að þeir háskólar sem stóðu sig best voru þeir skólar þar sem best var búið um nemendur, bæði hvað varðar aðstöðu og fjármagn. Þetta kemur varla á óvart. Það sem er áhugavert er að það var sérstaklega tekið fram hve mikilvægt það er fyrir nemdendur sem eru að byrja ransóknarnám að fá stuðning frá þeim sem lengra eru komnir. Það gerist ekki hér á Íslandi því allir eru í sínu horni og eru meira uppteknir af því að hafa í sig og á en að stunda fræðin. Ég spái því að það verði mikið brottfall nemenda í doktorsnámi við HÍ. 3. Rannsóknarkostnaður: Það er ekkert leyndarmál að kostnaður við framkvæmd rannsókna er umtalsverður. Þrátt fyrir að Landspítalinn hafi fengið nafnið Landspítali-háskólasjúkrahús er ekkert samkomulag á milli þessara stofnana um hver eigi að borga brúsan þegar rannsóknarnemar stunda sínar rannsóknir á Landspítalanum. Undiritaður framkvæmdi þrjár rannsóknir á röntgendeild við Hringbraut efir lokun á daginn en varð að bogra starfsfólki spítalans úr eigin vasa fyrir aðstoð við framkvæmd rannsóknanna. Til hvers var nafni HÍ bætt við nafn Landspítalans? Nú segja margir að opinberir styrkir hefðu átt að borga þennan rannsóknarkostnað. Rannís er nánast eini sjóðurinn sem styrkir rannsóknir alíslenskra stofnana og fyrirtækja. Þegar nemar sækja um styrk hjá Rannís eru þeir að keppa við ríkisstofnanir, hlutafélög og einkafyrirtæki um fjármagn. Þegar undirritaður sótti um styrk hjá Rannís fyrir árið 2001 fékk umsóknin einkunnina A af fagráði en enga peninga. Margir þekkja þessa afgreiðslu mála. Á sama ári fengu fyrirtækin Össur og Marel fjórar milljónir hvort fyrirtæki frá Rannís, sem svaraði 0.08% af heildarveltu þessara fyrirtækja árið 2001. Þessi fyritæki eru bæði á hlutabréfamarkaði. Hvaða möguleika eiga rannsóknarnemendur í þessu styrkumhverfi? Margir ráðamenn tala um mikilvægi rannsókna og vísinda fyrir íslenskt samfélag. En því miður þá passar kortið og landsalgið ekki saman í þessum málaflokk. Það er mikil hneysa fyrir HÍ og íslenskt samfélag hvernig er búið að rannsóknartengdu framháldsnámi við HÍ. Eitt er víst að prófessorar við HÍ sem hafa stundað sitt rannsóknarnám erlendis hefðu ekki gefið sínum háskóla háa einkunn ef þar hefði verið staðið eins að málum og við HÍ.