Eilífðartöffari kveður sviðið

„Söngur þinn er eldri en lýðveldið sjálft,“ sagði Ólafur Ragnar Grímsson, þáverandi forseti Íslands, þegar áttræðisafmæli Ragnars Bjarnasonar var fagnað fyrir fullu húsi í Hörpu árið 2014.

„Það er einstakt afrek að vera svo lengi samofinn tónlist, menningu, mannlífi og gleði heillar þjóðar.“ Óhætt er að segja að þar hafi Ólafur fangað hinn merka feril tónlistarmannsins, sem ævinlega var kallaður Raggi Bjarna og var með hljóðnema í hönd allt fram til síðasta dags. 

„Þú ert í hugum okkar ekki aðeins frábær listamaður heldur líka fyrir löngu orðin goðsögn. Tákn í senn fyrir arfleið, sögu og sífellda nýsköpun,“ sagði Ólafur og bætti við:

„Þú ert snillingur.“

Raggi fæddist í risíbúð við Lækjargötu þann 22. september árið 1934. Hann var af miklu tónlistarfólki kominn, sonur hljómsveitarstjórans Bjarna Böðvarssonar og dægurlagasöngkonunnar Láru Magnúsdóttur. Snemma kom í ljós að Ragnar hneigðist sjálfur til tónlistar. Þó svo að hann hafi verið landsþekktur fyrir söng byrjaði tónlistarferill hans ekki við hljóðnemann, heldur á bakvið trommusettið í hljómsveit föður síns þar sem hann sást fyrst 13 ára gamall.

Sjá einnig: Ragnar Bjarnason látinn

Allar götur síðan má segja að Raggi hafi staðið í framvarðasveit íslenskrar tónlistar, allt til dauðdags. Ferill hans spannaði því rúm 70 ár og sagðist Raggi sjálfur nánast hafa ákveðið frá fyrsta degi að framtíð hans yrði í tónlistinni. „Mér datt ekki í hug að gera neitt annað.“ Hann ætlaði sér að syngja meðan heilsan leyfði.

Ballgesti þyrsti í „þjóðsönginn“

Hann byrjaði að syngja sautján ára og þremur árum síðar var Raggi búinn að syngja inn á sína fyrstu plötu. Skömmu síðar lék hann með KK sextettinum, Hljómsveit Svavars Gests og var í rúm tuttugu ár með sína eigin sveit, Hljómsveit Ragnars Bjarnasonar, á Hótel Sögu. Auk þess að syngja var Raggi jafnframt liðtækur píanóleikari, spilaði á víbrafón, harmonikku og þá átti hann það til að grípa í trommukjuðana.

Eitt vinsælasta lag Ragga, Vertu ekki að horfa svona alltaf á mig, kom út árið 1960 en um er að ræða ábreiðu af ensku lagi. Þrátt fyrir að hafa búist við nokkrum vinsældum sagðist Raggi ekki hafa getað gert sér æðið í hugarlund. Hann hafi jafnvel þurft að syngja það á hálftímafresti á böllum til að fá frið frá æstum áhorfendum. Lagið varð einskonar „þjóðsöngur dansþystra Íslendinga í upphafi sjöunda áratugarins,“ eins og því hefur verið lýst.

Þó svo að Raggi hafi ekki haldið frumsömdum lögum mikið á lofti verður ekki annað sagt en að honum hafi farist það vel úr hendi. Lagið Barn við ljóð Steins Steinarrs er ljóslifandi dæmi þess; hugljúfur óður til uppvaxtar og þroska.

Bíladella á háu stigi

Meðfram tónlistarstörfum brasaði Raggi ýmislegt; til að mynda ók hann leigubíl um árabil, starfrækti bílaleigu í kringum síðustu aldamót auk þess að vera bílasali. Raggi sagði enda sjálfur að hann væri með ólæknandi bíladellu, sem ætla má að rekja megi til föður hans sem starfaði um tíma sem bifreiðastjóri. Ragnar hafði sjálfur mikið dálæti á amerískum drossíum, rétt eins og pabbi sinn.

Hér að neðan má heyra Ragga segja eina óborganlega sögu úr leigubílnum, auk þess að syngja brot úr laginu Barn.

Örlítið kærulaus, gríðarlega vandaður...

Hann kom þó víðar við í atvinnulifinu, rak t.a.m. um tíma söluturn í Breiðholti auk þess sem hann reyndi fyrir sér sem útvarpsmaður á Aðalstöðinni og FM957.

Raggi hefur sjálfur sagt að eitt mesta ævintýrið á ferli sínum hafi verið stofnun Sumargleðinnar árið 1972 ásamt Magnús Ólafssyni, Sigrúnu Hjálmtýsdóttur, Þuríði Sigurðardóttur, Þorgeiri Ástvaldssyni, Hermanni Gunnarssyni og fleiri góðum sem ferðuðust um landið að sumri í fimmtán ár.

„Það var bara allt brjálað í kringum þetta. Söngur, gleði og grín,“ sagði Raggi í samtali við fréttastofu árið 2014 þegar hann fagnaði áttræðisafmæli sínu. Segja má að þessi þrjú orð hafi verið alltumlykjandi feril Ragga, sem alla tíð var lýst sem gleðigjafa af guðs náð. „Einn mesti gleðigjafi sem þjóðin hefur eignast,“ eins og fyrrnefndur Magnús Ólafsson komst að orði um Ragga.

... og auðvitað mergjaður töffari

Kærulaus lífskúnstner, vandaður listamaður, ótrúlega jákvæður og eilífðartöffari. Allt eru þetta hugtök sem samstarfsmenn Ragga notuðu til að lýsa honum. „Hann er búinn að vera töffari síðan hann var strákur og hann er ennþá töffari,“ sagði Magnús á áttræðisafmæli Ragga.

Raggi var margverðlaunaður, hlaut til að mynda heiðursverðlaun Íslensku tónlistarverðlaunanna árið 1994, gullmerki FÍH tíu árum síðar og fálkaorðuna árið 2005. Þá var hann útnefndur Borgarlistamaður Reykjavíkur 2007 sama ár auk þess sem honum var veitt heiðursmerki STEF fyrir fullu húsi í Eldborg árið 2014.

Elly ofarlega í huga

Raggi starfaði með fjölda manns á sínum langa ferli, aðspurður um hver hafi verið þeirra minnistæðastur sagði hann:

„Elly Vilhjálms er mjög ofarlega í huga. Hún var dýrðleg stúlka og unun að vinna með henni. Hún var svo létt og skemmtileg og ótrúlega góð söngkona og gat sungið hvað sem var. Unga fólkið er að uppgötva hvað hún var merkileg söngkona og það skiptir miklu máli. Allt þetta lið hefur verið frábært og ég hef átt yndislegt líf.”

Sjá einnig: Raggi Bjarna mælti sér mót við Elly í síðasta sinn

Leiðir þeirra Ragga og Ellyjar lágu fyrst saman í hljómsveit Svavars Gests á sjötta áratugnum. Þegar leiksýning um ævi og störf Ellyjar var sett á svið á Borgarleikhúsinu árið 2017, og sýnt var rúmlega 200 sinnum á rúmum tveimur árum, var Raggi enda ekki langt undan. Hann steig þar á svið ásamt Katrínu Halldóru Sigurðardóttur, sem hlaut mikið lof fyrir frammistöðu sína sem Elly vinkona hans.

Leið best í músíkinni

Raggi sagðist hafa undir það síðasta reglulega íhugað hvort hann ætti að segja skilið við tónlistina.

„Þetta er nú sú spurning sem er búin að vera gutla í kringum mig í rúm 20 ár. Ég svara henni ekki neitt. Ég get ekki sagt það. Ég spurði konuna hvort ég ætti ekki að hætta eftir áttræðisafmælið. Hún sagði, ertu vitlaus maður, þú verður brjálaður. Hún veit hvernig mér líður best og það er í tónlistinni. Ég er ekki tilbúinn ennþá,“ sagði Raggi, sem vísaði þar til eftirlifandi eiginkonu sinnar Helle Birthe Bjarnason sem fæddist árið 1946. Raggi eignaðist þrjú björn; þau Bjarna Ómar, Kristjönu og Henry Lárus Ragnarsbörn.

Hér að neðan má heyra síðasta lagið sem Raggi hljóðritaði, sem hann gerði undir lok síðasta árs. Texti og lag er eftir Halla Reynis, sem lést í september síðastliðnum.