Ný Evrópureglugerð mun litlu breyta

Ekki er líklegt að ný reglugerð Evrópusambandsins um skortsölu, sem tók gildi um mánaðamótin, muni auka umsvif skortsöluviðskipta hér á landi, enda er lífeyrissjóðum eftir sem áður óheimilt að lána bréf til slíkra viðskipta. Þetta er mat þeirra sérfræðinga á fjármálamarkaði sem Fréttablaðið ræddi við. Þeir telja brýnt að auka heimildir stofnanafjárfesta, svo sem lífeyris- og verðbréfasjóða, til þess að lána verðbréf.

Skortsala gengur þannig fyrir sig að fjárfestir fær lánuð verðbréf sem hann selur í kjölfarið. Hann kaupir síðan bréfin aftur í þeirri von að þau hafi lækkað í verði að lánstíma liðnum. Sá sem skortselur bréf veðjar með öðrum orðum á að gengi þeirra lækki.

Lítið er um skortsöluviðskipti á innlendum verðbréfamarkaði, en það sem hefur aðallega staðið skortsölu fyrir þrifum er að fáir eru tilbúnir til þess að lána bréf í slík viðskipti. Lífeyrissjóðir, sem eiga stóran hluta skráðra verðbréfa hér á landi, mega það einfaldlega ekki og verðbréfasjóðum er sniðinn þröngur stakkur í þessum efnum.

Evrópsku skortsölureglugerðinni er ætlað að treysta umgjörð skortsöluviðskipta og auka jafnframt gagnsæi um slík viðskipti. Páll Harðarson, forstjóri Kauphallarinnar, segir jákvætt að sama umgjörð gildi nú um skortsölu hér á landi og annars staðar í Evrópu.

Innleiðing reglugerðarinnar sé mikilvægt skref, en hins vegar þurfi að grípa til frekari aðgerða til þess að auka umsvif skortsölu til jafns við það sem gengur og gerist annars staðar í Evrópu. „Ég held að þátttaka stofnanafjárfesta eins og lífeyrissjóða og verðbréfasjóða sé grunnforsenda þess að við fáum svipaða virkni skortsölu og æskilegt væri. Við lítum á það sem mikla fjárfestavernd að slíkur möguleiki sé fyrir hendi. Að staða þeirra fjárfesta sem telja bréf of hátt verðlögð og þeirra sem telja þau of lágt verðlögð verði sem jöfnust,“ segir hann.

Jóhann Gísli Jóhannesson, sjóðsstjóri hjá GAMMA, segir líklegra að reglugerðin muni fremur draga úr áhuga fjárfesta á að skortselja bréf en að auka hann. Reglugerðin hafi í för með sér aukið skrifræði og frekari tilkynningarskyldur.

Þannig þarf, svo dæmi sé tekið, að tilkynna Fjármálaeftirlitinu um skortstöðu í bréfum félags þegar hún fer yfir 0,2 prósent af útgefnu hlutafé félagsins. Því til viðbótar þarf að láta stofnunina vita í hvert sinn sem skortstaðan eykst um 0,1 prósent umfram umrædd 0,2 prósenta mörk.

Þá þarf fjárfestir að birta opinbera tilkynningu þegar nettó skortstaða hans í ákveðnu félagi fer yfir 0,5 prósent af útgefnu hlutafé félagsins. Jóhann Gísli segir líklegt að fjárfestar muni reyna að forðast að fara yfir umrædd mörk, þannig að ekki verði opinbert hvaða bréf þeir eru að skortselja. „Þetta er mjög grunnur markaður. Ef það liggur opinberlega fyrir að ákveðinn fjárfestir er að skortselja bréf, þá væri alveg hægt að ýta honum út úr þeim stöðum með því að byrja að kaupa bréf og sýna eftirspurn. Hann gæti þá neyðst til að loka stöðunum sínum. Þannig að þessi tilkynningarskylda gæti skapað óeðlilega hvata á markaði.“

Hann tekur undir með Páli að betra hefði verið að stíga frekari skref og auka til dæmis heimildir stofnanafjárfesta til þess að lána bréf. „Þannig væri hægt að auka framboð af lánsbréfum sem er alla jafna mjög lítið. Það er oft erfitt, ef ekki ómögulegt, að komast í slík bréf,“ segir hann. Virkur skortsölumarkaður gæti dregið úr öfgakenndum sveiflum á markaði og stuðlað að heilbrigðari verðlagningu á bréfum.