Beinin eru af hávöxnum karlmanni

Lestur í bein fornmannsins sem fundust í landi Ytri-Ása í Skaftártungu í byrjun mánaðarins sýna að um frekar hávaxinn karlmann var að ræða sem var nokkuð þrekvaxinn og vel haldinn.

Hildur Gestsdóttir, fornmeinafræðingur hjá Fornleifastofnun Íslands, hefur rannsakað beinin sem gæsaskyttur fundu á bökkum Eldvatns, aðeins nokkra tugi metra frá þeim stað þar sem annar hópur gæsaveiðimanna fann sverð frá tíundu öld í september. Er sá fundur talinn einn sá merkasti í íslenskri fornleifafræði í langan tíma enda slíkir fundir fátíðir. Nærtækt er að álykta að beinin séu af eiganda sverðsins, þó sérfræðingar treysti sér ekki til að fullyrða að svo sé.

Beinin sem fundust eru vinstri fótleggur og mjaðmabein fornmannsins, en þó ekki sé úr miklu að moða er ótrúlegt hvað Hildur getur þó séð mikið út frá jarðneskum leifum þessa manns sem var lagður til hinstu hvílu á tíundu öld, að því gefnu að sverðið umtalaða sé hans.

„Af því að ég er með mjaðmarbeinið þá get ég séð að þetta er karlmaður. Líklegast hefur hann verið á fertugsaldri, og frekar hávaxinn miðað við sína samtíðarmenn eða sirka 1,72 metrar á hæð. Þó eru skekkjumörkin töluverð þar sem ég er bara með eitt bein,“ segir Hildur.

Spurð um hvort eitthvað sé hægt að merkja um heilsufar mannsins eða líkamlegt atgervi hans að öðru leyti á meðan hann lifði, segir Hildur að merki séu um að einhvern tímann hafi hann glímt við sýkingu. „Ég get ekki sagt meira um það en get sagt að hann var stórgerður og hraustlega byggður – það er þyngd í beinunum og má ætla að hann hafi verið ágætlega hraustur þegar hann lést,“ segir Hildur.

Hildur segir blaðamann vera að teygja sig mjög langt þegar er spurt um hvort eigandi beinanna hafi verið veginn, enda afar sjaldgæft að nokkuð sé hægt að segja um dánarorsök út frá fundi eins og þessum.

„Af öllum þeim hundruðum beina sem ég hef skoðað get ég talið það á fingrum annarrar handar þar sem ég treysti mér til að segja eitthvað um dánarorsök – enda erum við oftast að leita að einhverju um líf fólks frekar en dánarorsök. Slíkt er varla sjáanlegt nema merki séu um einhvers konar áverka,“ segir Hildur og bætir við að sjaldan sjáist merki á beinum fullorðinna frá þessum tíma að viðkomandi hafi liðið skort. Það sjáist hins vegar frekar á beinum barna; merki um beinkröm eða vítamínskort svo dæmi sé tekið.

Frekari rannsóknir á beinunum eru ekki á dagskrá – þó Hildur útiloki alls ekki að frekari rannsóknir verði gerðar síðar en mikill áhugi er á rannsóknum á beinagrindum á Íslandi – bæði hjá vísindamönnum og nemum. Beinin verða eftirleiðis varðveitt á Þjóðminjasafninu.

Fréttin birtist fyrst í Fréttablaðinu.