Staða lífeyrissjóða hefur batnað mikið

Almennir lífeyrissjóðir áttu 3,2% umfram skuldbindingar að jafnaði um síðustu áramót og hefur staða þeirra batnað stöðugt frá árinu 2009 þegar vantaði 10,5% til að mæta skuldbindingum. Á þeim tíma voru réttindi lækkuð, sem skekkir samanburð. Árið 2011, sem er samanburðarhæft, var staða þessara sjóða neikvæð um tæp fimm prósent.

Verulegur halli er gagnvart skuldbindingum hjá sjóðum sem eru á ábyrgð launagreiðenda, en það eru sjóðir sem eru á ábyrgð opinberra aðila svo sem ríkis og sveitarfélaga. Staða þeirra sjóða er neikvæð um 38% og hefur það hlutfall haldist svipað undanfarin ár.

Í yfirliti FME um stöðu lífeyrissjóða kemur fram að opinberu sjóðirnir skera sig úr hvað varðar neikvæða stöðu sem þýðir að skattgreiðendur framtíðar munu hafa af þeim kostnað. Staða sjóða án ábyrgðar launagreiðenda er misjöfn en að meðaltali eiga þeir sem fyrr segir 3,2% umfram skuldbindingar. Af stærstu sjóðunum er staða Lífeyrissjóðs verslunarmanna sterkust en sjóðurinn á 8,6% umfram skuldbindingar.

"Lífeyrissjóðir án ábyrgðar atvinnurekenda eru í góðri tryggingafræðilegri stöðu," segir Þórey S. Þórðardóttir, framkvæmdastjóri Landssamtaka lífeyrissjóða. Samkvæmt lögum ber lífeyrissjóðum að endurskoða réttindi sjóðfélaga fari tryggingafræðileg staða þeirra yfir 10% af skuldbindingum í hvora átt sem er. Sé staðan 5-10% fimm ár í röð þarf einnig að endurskoða réttindi. Verði ávöxtun góð á næstu árum má því gera ráð fyrir að réttindi í mörgum sjóðum verði aukin.

Umræða er innan lífeyrissjóðanna um hvort breyta eigi aðferðafræði við útreikning á lífslíkum. "Það er ljóst að breytingar á því hafa áhrif á sjóðina og í framhaldinu þarf að ákveða til hvaða mótvægisaðgerða þarf þá að grípa."

Í dag eru lífslíkur metnar jafnar, en lífslíkur kynslóðanna eru ekki þær sömu og markast umræðan af því að meta lífslíkur rétt milli kynslóða. Þórey segir að stóra málið nú sé jöfnun lífeyrisréttinda milli einkamarkaðar og opinbers markaðar, en fyrir Alþingi liggur nú slíkt frumvarp. "Það væri mikið framfaraskref að ná einu samræmdu lífeyriskerfi fyrir alla landsmenn sem myndi auka til muna sveigjanleika á vinnumarkaði," segir Þórey.