Segir orðið kynleiðrétting orðskrípi

Einar Gautur Steingrímsson hæstaréttarlögmaður segir að orðið kynleiðrétting sé orðskrípi. Ugla Stefanía Jónsdóttir, talsmaður transgenderfólks á Íslandi, telur það hins vegar skjóta skökku við að Einar Gautur sé yfirhöfuð að hafa skoðanir á því.

Kynbreyting betra en kynleiðrétting

Einar Gautur, sem er áhugamaður um íslenska tungu, birti nú í morgun örpistil á Facebooksíðu sinni þar sem hann gerir orðið kynleiðréttingu að umtalsefni.

„Af því menn tala um orðnotkun þá hefur mér lengi verið í nöp við orðið „kynleiðrétting“. Kynbreyting er betra orð. Menn leiðrétta mistök. Það er nógu alvarlegt mál að vera með kynáttunarvanda svo ekki sé verið að ræða um að slíkur einstaklingur þarfnist leiðréttingar við. Sumir vilja sættast við sjálfan sig án þess að fara í flóknar og afdrifaríkar læknisaðgerðir. Þeir mega ekki fá þau skilaboð að þeir séu óleiðrétt mistök,“ segir Einar og bætir við:

„Því má bæta við að þetta orðskrípi er notað í lögum.“

Býsna fjörlegar og athyglisverðar umræður skapast um þetta atriði á Facebookvegg Einars Gauts.

Fólki ber að virða þau orð sem transfólk vill nota um sig

Þegar Vísir bar þessi sjónarmið undir Uglu Stefaníu Jónsdóttur, sem verið hefur í forsvari fyrir transgenderfólk, þá hló hún við og sagði:

„Mér finnst bara rosalega áhugavert að manneskja sem ekki er trans vilji skipta sér að því hvernig transfólk talar um sig. Og telur sig geta ákveðið hvað er rétt og hvað ekki rétt.“

Ugla Stefanía segir að Einar Gautur ætti bara að taka því sem transfólk segir sjálft. „Þetta snýst fyrst og fremst um transfólk og þeirra líf og þau hljóta að vita best hvernig talað er um þeirra líf.“

Hún bendir jafnframt á að kynleiðrétting sé það orð sem notað er í dag, hvort sem það breytist með tímanum megi vel vera. „En, fólk á að gera sitt besta við að virða það sem transfólk vill í því sambandi.“

Skrítið að Einar vilji skipta sér af þessu



En, ef þær orðskýringar stangast hreinlega á við heilbrigða skynsemi?

„Ástæðan fyrir því að þetta er valið var sú að transfólk vill meina að það sé að leiðrétta sín líkamlegu einkenni til að samsama líkamann sinni kynvitund. Þannig að, þetta varð fyrir valinu. Breyting var til pælingar en það var ekki talið nægjanlega lýsandi vegna þess að breyting er eitthvað sem gera má oft. Og þú getur breytt um háralit og þetta og hitt en þú ákveður ekkert að breyta þínum líkama, af því bara.“

Ugla Stefanía segir að svona orð megi alltaf ræða og færa rök fyrir því hvað megi orða betur. Henni sjálfri finnst kynbreyting ekki betra en kynleiðrétting, það orð hafi alveg jafn marga vankanta.

„Mér finnst rosalega skrítið að hann skuli vera að setja sig í eitthvað sérfræðihlutverk því hann er ekki trans sjálfur. Væri eins og ég myndi ákveða hvernig tala ætti um einhvern minnihlutahóp án þess að tilheyra honum sjálf. Ég hef ekki reynsluna hvernig það er að tilheyra þessum minnihlutahóp þannig að ég hef í raun ekkert um það að segja.“

Félagið ákvað þetta árið 2007

En, nú er Einar Steingrímur lögmaður, hann hlýtur sem slíkur að vera að fást við það dagana langa hvernig túlka skal orð og hugtök?

„Ef hann er farinn að kalla þetta orðskríp er hann ekkert sérstaklega málefnalegur í sínum málflutningi. Kynbreyting, ég skil ekki alveg pælinguna af hverju það ætti að vera eitthvað betra?“

Ugla Stefanía útskýrir að þegar Trans Ísland, félag transgender einstaklinga á Íslandi var stofnað, árið 2007, var farið að nota þetta orð. Það var ákveðið af félaginu auk þess sem ákveðið að nota það í staðinn fyrir kynskiptiaðgerðir og transfólk var tekið inn í staðinn fyrir kynskiptinga.

Hún segir jafnframt að mikilvægt sé að ræða merkingu orða.

„Það er mjög mikilvægt. Orðin fela í sér svo mikla merkingu og skapa hugrenningatengsl. Mikilvægt að orðin séu góð og lýsandi. Þetta orð getur alveg breyst. Ekkert sem segir að hugmyndafræði breytist ekki en þetta er hins vegar það orð sem er notað í dag.“