Er járn ekki lengur í tísku?

Fyrir tveimur árum gerði Ágúst Óskar Gústafsson, heimilislæknir í Vestmannaeyjum, töflu um smitsjúkdóma barna. Taflan var gerð í samvinnu við leikskóla í bæjarfélaginu og tilgangurinn að búa til leiðbeiningar sem allir gætu fallist á. Taflan fór fyrir tilviljun á flakk og umræða um hana skapaðist um allt land. Núna hefur Ágúst opnað facebook síðu þar sem hann setur inn upplýsingar um járn, járnskort og járnofhleðslu í sama tilgangi, að fræða og leiðbeina.

Heimilislæknir þarf að vera praktískur og stór hluti af starfinu er að fræða og það er takmarkað hvað næst að koma miklu til skila á tíu til fimmtán mínútum á stofu. Því er mjög gott fyrir sjúklinga að geta skoðað þessa hluti í rólegheitunum eins oft og þeir þurfa. Ég hef líka haft áhuga á járnofhleðslu síðan ég útskrifaðist 2003.

Kveikjan var eiginlega sú að einungis stóðu nokkrar línur í kennslubókinni um sjúkdóminn sem er lýst sem „algengasta erfðasjúkdómi sem þú hefur aldrei heyrt talað um“. Ekki minnkaði áhuginn þegar það kom í ljós að þetta er „eldgamall“ sjúkdómur og getur haft víðtæk áhrif á hin ýmsu líffæri líkt og til dæmis sykursýki. Í seinni tíð hef ég reynt að lesa meira um sjúkdóminn og einnig járnbúskap almennt. Auk þess fannst mér vanta upplýsingar um járn á einn stað,“ segir Ágúst um tilkomu síðunnar.

Lengsti fyrirlestur í heimi

Á síðunni, sem heitir „Járnskortur og járnofhleðsla“, má finna upplýsingar um járnskort og járnofhleðslu, einkenni þess, járn í mataræði, hvernig járnið er nýtt og þar er vísað á góðar síður sem veita frekari upplýsingar.

„Hugmyndin með þessari síðu er að byggja þetta upp eins og fyrirlestur, nýta hvern dag í eitt ákveðið málefni. Þetta verður almennt í fyrstu, en síðan markvissara um járnofhleðslu og járnskort. Þetta verður því eins og hægasta PowerPoint sýning allra tíma en vonandi skemmtilegt og gagnlegt fyrir þá sem skoða. Ég valdi reyndar febrúar sérstaklega til að gera þetta því ég hef gaman að orðaleikjum og járn er táknað Fe.“

Mikil vitneskja um járn til

Ágúst segist fylgjast vel með umræðu um mataræði og lífsstíl og segir það gefandi að sjá fólk breyta um lífsstíl á eigin forsendum því það reynist yfirleitt best til lengri tíma litið.

„Mér finnst umræðan um járn vera dottin úr tísku. Að mínu viti ætti hún að vera meiri þar sem við vitum svo margt um járn, við höfum úrræði, greiningu og einkenni auk þess sem margir þjást af járnskorti. Gróflega áætlað eru um tuttugu prósent kvenna á barneignaraldri með járnskort og um það bil helmingur kvenna á meðgöngu fær járnskort. Síðasta stóra rannsókn sem gerð var á Íslandi á járnofhleðslu og járnskorti var gerð árið 1991 þannig að það er lítið nýtt að frétta. Það er því klárlega þörf á því að ræða þetta.“

Hvatning til annarra lækna

Hann segir facebook síðuna ekki eiga að vera tæmandi heldur eigi hún að verða fólki hvatning til þess að grúska sjálft í þessu, þannig skili það sér best til lengri tíma.

„Það er ýmislegt í þessu sem er bara almenn skynsemi eins og að borða fisk og grænt grænmeti við járnskorti. Þetta er þekking sem er til staðar en mataræði hefur breyst talsvert í gegnum árin og því er þetta góð áminning. Síðustu ár hefur orðið meiri vakning um járnofhleðslu. Þetta er í flestum tilfellum arfgengur sjúkdómur sem fólk fæðist með en kemur ekki í ljós fyrr en um miðjan aldur,“ útskýrir Ágúst. 

Aðspurður hvort fleiri svipuð verkefni séu í vændum hjá honum segir hann hægt að skrifa um nóg af hlutum. „Ég hef mikinn áhuga á b12 vítamíni og skjaldkirtilssjúkdómum og líklegt að ég geri eitthvað svipað með það í framtíðinni. Með þessu vonast ég til að setja fordæmi og hvet aðra lækna til að skrifa líka.“