Reykja Íslendingar virkilega meira kannabis en nokkur önnur þjóð?

Daily Mail greindi frá því í vikunni að Íslendingar væru fremstir í flokki þegar kæmi að kannabisreykingum. Fyrirsögn fréttarinnar var: „Forget Amsterdam! Iceland smokes the most cannabis“ sem mætti þýða: „Gleymdu Amsterdam! Íslendingar reykja mest kannabis.“

Í fréttinni er ástæða þess að neysla kannabis á Íslandi sé svo mikil sögð vera sú að Íslendingar séu svo frjálslyndir og yfirvöld setji sig ekki upp á móti reykingunum. Umfjöllun Daily Mail, eins mest lesna fréttamiðils heimsins, hefur vakið töluverða athygli og verið deilt yfir 2000 sinnum. Þó er einn hængur á: Þótt fyrirsögnin sé grípandi og gæti litið út fyrir að ganga upp vegna þess hve Íslendingar séu heilt yfir frjálslyndir þá er fréttin, sem sumir íslenskir miðlar tóku upp, einfaldlega röng.

Umfjöllunin byggir á kortum þar sem neysla fíkniefna og áfengis í Evrópu og Bandaríkjunum er skoðuð. Kortin byggja á tölfræði frá Sameinuðu þjóðunum. Í greininni segir að á milli 160-190 manns af 1000 á Íslandi reyki gras. Daily Mail veltir fyrir sér hvort ástæðan sé frjálslyndi í garð kannabis og hátt áfengisverð.

Frjálslyndi og áfengisverð sögð líkleg ástæða

„Marijúana er ólöglegt í landinu kalda en yfirvöld eru frjálslynd á þann hátt að neytendur fá aðeins lítils háttar sekt ef þeir eru staðnir að verki. Það er óljóst hvers vegna fíkniefnin eru svo vinsæl en það gæti verið vegna þess að bjór var bannaður á Íslandi þangað til fyrir 25 árum og áfengi er svo dýrt…“ segir í fréttinni sem er röng á marga vegu.

Neysla kannabis á Íslandi er fjarri því að vera sú mesta í heiminum, yfirvöld setja sig sannarlega upp á móti neyslu þess og bjór er, þrátt fyrir allt, frekar ódýrt í samanburði við verðið á hinum Norðurlöndunum.

Þótt neysla kannabis hafi aukist á Íslandi undanfarin ár, meðal annars vegna aukinnar ræktunar hér á landi, er Ísland ekki fremst í flokki þjóða þegar kemur að kannabis. Frétt Daily Mail er raunar endurunnin frétt sem birtist víða í miðlum erlendis í fyrra, meðal annars Washington Post.



6,6% hið rétta hlutfall 

Gögnin frá Sameinuðu þjóðunum eru misskilin en þau byggja á gögnum sem Landlæknisembættið tók saman árið 2012. Samkvæmt könnun sem framkvæmd var, með svörun upp á rúm 58%, þá höfðu 35,9% Íslendinga á aldrinum 18-67 einhvern tímann prófað kannabis. Af þeim sem sögðust hafa prófað einhvern tímann höfðu 18,3% reykt gras árið á undan. Þessar tölur nota Sameinuðu þjóðirnar og Daily Mail til að komast að niðurstöðunni að Íslendingar eru heimsmeistarar í kannabisreykingum.

Rétta talan, sem ætti að nota í samanburðinum, er 6,6% sem er hlutfall Íslendinga sem reykti gras árið 2012. Væri rétta talan notuð kæmi í ljós að Íslendingar eru í 29. sæti á heimslista grasreykinga.

Yfirvöld taka grasreykingar svo sannarlega alvarlega, hvort sem er neysla eða sala. Þótt fólk sé ekki sent í fangelsi sé það gripið með neysluskammta þá eru allir handteknir ef þeir finnast með efnin á sér.

„Héldu hátíðargestum í heljargreipum“

Gestir á Extreme Chill raftónlistarhátíðinni á Hellissandi í byrjun ágúst eru til vitnis um það. 29 voru handteknir á hátíðinni en gestir voru aðeins um 200. Hafa gestir og skipuleggjendur hátíðarinnar lýst yfir vonbrigðum sínum með vinnubrögð lögreglu sem setti upp vegatálma, leitaði á fólki og fór inn í tjöld. Skipuleggjendur sögðu lögreglu hafa haldið hátíðargestum í heljargreipum. Síðast í dag fer hópurinn Vitbrigði Vesturlands fram á afsökunarbeiðni frá lögreglustjóranum á Vesturlandi vegna framkomu lögreglu við gesti hátíðarinnar.

Stuðningur fólks, sérstaklega yngri kynslóðarinnar, við lögleiðingu kannabis hefur aukist undanfarin ár hér á landi. Þrátt fyrir það er viðhorf meirihlutans neikvætt. Notkun þess virðist svo sannarlega ekki vera eitthvað sem hinn venjulegi maður hefur uppi á borðum og er stoltur af.  

Greinin birtist fyrst á Iceland Magazine og er endurbirt hér lítið breytt í íslenskri þýðingu.