Undanskot frá skatti metin rúmir 80 milljarðar

Skúli Eggert Þórðarson ríkisskattstjóri segir það metið sem svo að áætluð undanskot frá skatti nemi verulegum fjárhæðum, séu í kringum 80 milljarðar króna – sem eru vitaskuld verulegir fjármunir sem nota mætti í samneyslu svo sem rekstur Landspítala.

Hægara sagt en gert að komast í féð

Skúli gerir fyrirvara á að þetta sé erfitt að reikna út en athuganir leiði í ljós að heildarundanskot sé í samræmi við fyrri kannanir sem gerðar hafa verið en breytingar séu innbyrðis. Dregið hefur úr undanskotum sem tengjast fjármálaumsýslu en svört vinna aukist á móti.

Það sem gerir þennan útreikning meðal annars flókinn er að þó menn viti um þessi undanskot, þá sé ekki þar með sagt að hægt sé að ná í alla þessa peninga því töluvert af þessum svörtu viðskiptum eiga sér stað af því að þau eru dulin. Menn kaupa kannski vöru og þjónustu en myndu ekki gera það ef hún væri ofan yfirborðs. Og það er erfitt er við að eiga.

Í viðtali Vísis við Skúla Eggert kemur fram að undanskotin séu talin veruleg í byggingageiranum sem og ferðaþjónustunni en þar eru ýmis flækjustig í greiðslu á virðisaukaskatti.

Umfangsmikil skattsvik í ferðaþjónustu

Skúli gerði fjármálanefnd grein fyrir stöðu mála í gær en athuganir á þessu hafa farið fram á árunum 1984 til 1986, síðan aftur frá 1992 til 1993, 2003 til 2004 og svo þetta verkefni sem Skúli vísar nú til, sem staðið hefur með hléum allt frá árinu 2013.

Sé litið til ferðaþjónustunnar sérstaklega segir Skúli það staðfest að víða sé pottur brotinn sem tengjast þessum atvinnurekstri og snýr það einkum að:

a)  Gistingu

b)  Veitingum og veitingareksturs

c)  Ýmissi annarri þjónusta við ferðamenn.

„Þetta er í eðli sínu frekar flókin atvinnugrein að hún er margþætt og sumir þættir hennar bera fullan virðisaukaskatt, aðrir bera lægri virðisaukaskatt og sumt engan virðisaukaskatt og flækjustigið er talsvert,“ segir Skúli Eggert.

„Það eru margir nýir aðilar í þessari atvinnugrein, og það er ekki nægjanlega góð regla á bókhaldi og skilum og við erum með úti starfsmenn sem fara útí þetta á hverjum degi og núna þessa dagana erum við að bæta við þremur nýjum starfsmönnum sem fara sérstaklega þessar tvær atvinnugreinar sem er ferðaþjónustan og mannvirkjagerð.“

Tvíbent afstaða Íslendinga til skattsvika

En, nú hefur maður það á tilfinningunni að afstaða Íslendinga til skattsvika sé býsna blendin?

„Já, það er rétt. Komið fram í spurningakönnunum sami hópur og vill beita ströngum viðurlögum við undanskotum er kannski tilbúinn að þiggja dulin laun ef hann telur að það komist ekki upp. Þetta er aftur það sem við erum búin að spyrja útí í nokkur skipti og það er sama trend, þetta breytist ekki neitt.“

Skúli segir að þrátt fyrir mótsagnakennda og jafnvel frjálslega afstöðu landsmanna til skattsvika séu undanskotin á Íslandi í svipuðum mæli og eru í nágrannalöndunum. „Í sama takti og tón en sumstaðar er það miklu verra eins og sumstaðar í Suður-Evrópu.“

Aðgerða að vænta

Varðandi frekari aðgerðir til að stemma stigu við þessum gríðarlegu skattsvikum, auk þess að bæta við mannskap, segir Skúli Eggert að embættið hafi fengið nýjar heimildir á undanförnum árum. „Þær aðgerðir felast í því að hægt er að stöðva atvinnurekstur ef ekki er staðið skil á virðisaukaskatti eða staðgreiðslu. Og síðan höfum við verið í óformlegu samstarfi við vinnumálastofnun og vinnueftirlitið og þar stendur til að formgera það.“