Sá á hund sem elur

Nýjasta útspil orkumálastjóra sem gerir ráð fyrir að virkja eigi hverja einustu sprænu á Íslandi óháð verndargildi, er stríðsyfirlýsing gagnvart öllu venjulegu fólki og ómetanlegum verðmætum í ósnortinni náttúru landsins. Það er gengið langt út fyrir sæmileg siðferðileg mörk, þar sem höggvið er þar sem hlífa skyldi.

Þegar það er auk þess haft í huga að ævintýramennirnir og virkjanasinnarnir, sem engu eira í von um skjótfenginn gróða, eru ýmist sjálfir eða með ráðgjöfum á sínum eigin vegum að vinna umhverfismat vegna virkjanakosta, setur að manni verulegan ugg. Sagan lýgur ekki. Margsýnt er að ráðgjafi er ávallt háður þeim sem greiðir reikninginn og hætta á að hann halli réttum niðurstöðum. „Sá á hund sem elur“ eins og vandaður starfsmaður orkufyrirtækis nefndi við greinarhöfund í umræðu um leikreglur umhverfismats fyrir margt löngu. Þeim verður að breyta hið snarasta. Það eru nefnilega ekki allir starfmenn orkufyrirtækja jafnvel gerðir eins og sá sem hér er vitnað til.

Á ábyrgð okkar allra

Það er á ábyrgð okkar allra að skila landinu til komandi kynslóða eins og við tókum við því. Glórulaus mistök við Kárahnjúkavirkjun; þar sem ráðgjöfum var iðulega skipt út af framkvæmdaaðila væru þeir ekki nægilega hliðhollir framkvæmdum, mega aldrei endurtaka sig. Eru menn búnir að gleyma Bessastaðaárvirkjun, þar sem dugnaður og elja eins manns, Sigurjóns heitins Rist, forðaði stórslysi? Og þingmenn djöfluðust á móti Sigurjóni af helberri vanþekkingu. Og man enginn lengur eftir mistökunum við Sigölduvirkjun, þar sem erlendir ráðgjafar sem ekki þekktu íslenskan berggrunn og eiginleika hans, stórskemmdu stíflustæðið sem olli því að virkjunin verður aldrei keyrð á fullum afköstum; vegna alls vatnsins sem lekur undir stífluna? Áralangar tilraunir Landsvirkjunar til þess að finna lekann og þétta lónsbotninn skiluðu litlum sem engum árangri og var því sjálfhætt.

Hvernig skyldi samviska þeirra sveitarstjórnarmanna vera, sem ætla blygðunarlaust að leggja ómetanlegar náttúruperlur undir vatn, fyrir stundargróða? Væri ekki nær að hjálpa þessum illa stöddu sveitarfélögum með fjárframlögum úr ríkissjóði? Það væri einhver sómi í slíkum aðgerðum í stað þess að valda óafturkræfum spjöllum á landinu okkar.

Það er nú þegar búið að eyðileggja eina tvo fallegustu og dýpstu firði landsins, Hvalfjörð og Reyðarfjörð, með eimyrjuspúandi ferlíkjum og háspennumöstrum sem eru í engu hlutfalli við hið manngerða umhverfi sem fyrir var. Hvenær er komið nóg? Höfum við ekkert lært af skrifum nóbelsskáldsins okkar í Heimsljósi? Á hver skora og vík að heita Sviðinsvík á Íslandi?

Við núverandi leikreglur um umhverfismat verður að hvetja sómakæra ráðgjafa, á öllum fræðasviðum, að standa í lappirnar gagnvart gegndarlausri gróðafíkn á kostnað íslenskrar náttúru. Þeir skulu hafa ítrustu siðareglur og samfélagsábyrgð sína í huga, þegar þeir koma nálægt ófögnuðinum.