Menntun, réttlæti og starf kennarans

Fréttablaðið birti klausu 15. janúar sem bar yfirskriftina „Verkefni kennara orðin of mörg“ með glefsum úr viðtali við Ólaf Loftsson, formann Félags grunnskólakennara. Haft er eftir Ólafi að það komi honum ekki á óvart að niðurstöður rannsóknar (Erlu Daggar Kristjánsdóttur) „sýni að börn á gráu svæði fái ekki nægan stuðning í grunnskólum“ og „að fjármagn vanti til að framkvæma hugmyndafræðina um skóla án aðgreiningar“.

Enn fremur að „kennarar sinni mörgum öðrum verkefnum en kennslu, verkefnum sem ættu að heyra undir félagsmálayfirvöld og jafnvel heilbrigðiskerfið“. Til að bregðast við þessu þurfi að auka fjármagn til grunnskóla, ellegar „horfast í augu við að við séum komin of langt með þessa hugmyndafræði [skóla án aðgreiningar], spóla til baka og fækka þessum ætluðu verkefnum kennara.“

Formaðurinn virðist vera að undirbúa kjaraviðræður ella er rökfærslan sérkennileg.

Það gengur kraftaverki næst að upplýsingar úr síðustu PISA-könnun benda til þess „að nemendum virðist almennt líða vel í grunnskólum landsins“. Kennarar og annað starfsfólk skóla eiga heiður skilinn fyrir störf sín á erfiðum tímum.

List kennara er að vinna með einstaklingana og hópinn í senn – barnið allt, eiginleikar þess, kostir, vankantar og hæfileikar eru í brennidepli ekki síður en bekkurinn og skólinn sem heild. Góðir kennarar hólfa ekki verkefni sín niður eftir því hvort þeir telji þau heyra undir þennan eða hinn opinbera málaflokkinn. Þvert á móti beina þeir athygli að nemendum sínum sem einstaklingum og fullgildum þátttakendum í lærdómssamfélagi skólanna.

Þurfum að hafa stefnu

Í Aðalnámskrá grunnskóla frá 2011 mynda sex grunnþættir kjarna íslenskrar menntastefnu: læsi, sjálfbærni, heilbrigði og velferð, lýðræði og mannréttindi, jafnrétti og sköpun. Skólastefnan „skóli án aðgreiningar“ eða „skóli margbreytileikans“ snýst um þessa þætti. Skóli án aðgreiningar er skóli sem leitast við að vinna í anda hugsjóna um heilbrigði og velferð, lýðræði og mannréttindi, félagslegt réttlæti, gæðanám og kennslu, hvert sem viðfangsefnið er.

Enda þótt menntapólitískar stefnur gangi aldrei fullkomlega upp í ófullkomnum heimi, þá þurfum við að hafa stefnu til að vita hvert ferðinni er heitið. Án stefnu er ókleift að fjarlægja hindranir á námi og þátttöku nemenda og starfsfólks í skólasamfélaginu. Skóli án aðgreiningar snýst ekki um tiltekna hópa nemenda heldur um alla nemendur, kennara og starfsfólk skólanna. Stefnan varðar líka foreldra og samfélagið. Hún snýst um það hvers konar samfélag við viljum.

Er það ekki samfélag þar sem hæfileikar allra fá að njóta sín, þar sem menn búa við lýðræði og mannréttindi í hversdagslífinu, samfélag sem einkennist af gagnkvæmri virðingu, samhjálp og félagslegu réttlæti? Stefna er ekki hið sama og framkvæmd. Sífellt fleiri kennarar vinna saman við undirbúning, kennslu og mat á starfinu með fjölbreyttum hópum nemenda. Þeir láta greiningarflokka, uppruna, kynhneigð, húðlit eða trú ekki byrgja sér sýn á einstaka nemendur heldur leggja áherslu á að allir nemendur séu velkomnir í skólann. Frekar en að gefa því undir fótinn að við séum komin of langt með stefnuna um skóla án aðgreiningar væri nær að kalla eftir því að stjórnvöld styðji kennara og efli þá með því að treysta ríkjandi skólastefnu í sessi.



Brynja Elisabeth Halldórsdóttir

Dóra S. Bjarnason

Hermína Gunnþórsdóttir

Ingólfur Ásgeir Jóhannesson

Kristín Aðalsteinsdóttir

Ólafur Páll Jónsson

Rúnar Sigþórsson

Trausti Þorsteinsson

háskólakennarar.