Fríverslunarsvæði Evrópu og Bandaríkjanna – Ísland inni eða úti?

Það er ekki hægt að ofmeta mikilvægi utanríkisviðskipta fyrir Íslendinga. Efist einhverjir um það skyldu þeir kynna sér sögu byggðar í landinu frá öndverðu til okkar daga, því á öllum tímum hefur innflutningur verið lífsspursmál þjóðarinnar og tekjur af útflutningi lífæð.

Það er alltaf nauðsyn en sérlega brýnt úrlausnarefni nú að tryggja þjóðarbúinu auknar útflutningstekjur. Gjaldmiðilskreppan frá 2008 er enn óleyst, gjaldeyrisójöfnuðurinn í uppgjöri þrotabúa bankanna vandi sem ekki sést hvort og hvernig ríkisstjórnin mun leysa. Því er ójafnvægi enn því miður höfuðeinkenni þess efnahagsbata sem þó er blessunarlega orðinn.

Tómarúm og óvissa

Á sama tíma er heimspólitíkin að stokkast upp allt í kringum okkur. Það er tómarúm og óvissa í alþjóðakerfinu og ófriður á hættulegra stigi en sést hefur í áratugi. Þá þurfum við Íslendingar að kunna fótum okkar forráð og móta stefnu frjálsra utanríkisviðskipta við önnur frjáls lönd.

Nú standa yfir samningaviðræður um fríverslun Evrópusambandsins og Bandaríkjanna sem Ísland á ekki aðild að. Ástæðan er sú að Ísland er ekki í Evrópusambandinu.

Fríverslunarsamningur ESB og BNA yrði mestu tíðindi í opnun markaða og frelsi viðskipta um langt skeið og hörmuleg og óhugsandi niðurstaða að íslensk viðskipti lendi utan garðs.

Undravert ævintýri

Íslenskur iðnaður hefur ávallt verið í fararbroddi brýningarinnar um nauðsyn útflutnings og þátttöku í alþjóðasamstarfi um opnun markaða með skýrum tilgangi: Til þess að framleiðslulandið Ísland eignist fyrirtæki á alþjóðavísu – og það hefur tekist. Árangurinn af aðild Íslands að innri markaði Evrópu sem á 20 ára afmæli á þessu ári hefur verið undravert ævintýri – sem stendur ógn af ESB-fjandsamlegri stefnu ríkisstjórnarinnar, hinu nýja haftaástandi í viðskiptum og gjaldmiðli sem allir flýja sem það geta, til dæmis öll þau fjölmörgu glæsilegu sjávarútvegsfyrirtæki sem gera alfarið upp í evrum.

Viðræður í Hvíta húsinu

Við hjá Samtökum iðnaðarins vorum í sendinefnd Evrópusamtaka atvinnurekenda, Business Europe, sem fór til Washington í vor og fékk aðgang að áhrifafólki í bandarískum stjórnmálum og viðskiptalífi á öllum æðstu stöðum. Þetta gerðum við gagngert til að Ísland ætti andlit og rödd í þessum viðræðum á Capitol Hill, í Hvíta húsinu og hjá Viðskiptaráðinu og til þess að viðstaddir fulltrúar ESB, frá forseta framkvæmdastjórnarinnar Jose Manuel Barroso til ítölsku sex mánaða formennskunnar í sambandinu, sæju að íslenskur iðnaður telur sig sem fyrr eiga heima á Evrópukortinu.

Skýrari áætlun Norðmanna

EFTA-ríki eins og Ísland sitja ekki við þetta samningaborð. Á samráðsfundi utanríkisráðherra EFTA-ríkjanna, sem fulltrúar atvinnulífs eiga aðgang að og haldinn var í Vestmannaeyjum í júní sl., gengum við skýrt eftir því hvaða sóknaráætlun æðstu stjórnvöld EFTA-ríkjanna hafa til að tryggja hagsmuni sína gagnvart fríverslunarviðræðum ESB og BNA, sem kallast TTIP. Ljóst var að áætlun Norðmanna og Svisslendinga var skýrari og ákveðnari en Íslendinga.

Víðtækur stuðningur

Samráð utanríkisráðuneytis við atvinnulífið er hafið með samningu skýrslu um hagsmunamat Íslendinga af samningnum en það er ljóst að málið verður að setja í algjöran forgang ríkisstjórnar með sterkari hætti. Fundirnir í Washington í vor sýndu að pólitískur stuðningur við fríverslun er víðtækur og með nýjum tóni endurfæðingar vestrænnar samvinnu. Íslandi hefur ávallt vegnað best þegar viðskipti og þar með samskipti við umheiminn eru frjáls og opin. Það er morgunljóst að Íslandi hefur aldrei tapað né verið ógnað af fríverslun.

Enginn veit á þessu stigi hversu vítt og hversu djúpt sjálfur TTIP-samningurinn mun ná, en samdóma álit er að afgerandi pólitískur vilji standi til að samningur takist. Það meginmarkmið verður Ísland að styðja af heilum hug og með virkum hætti. Ísland á heima á fríverslunarsvæði Evrópu og Bandaríkjanna.