2014: Ár -heilans í Evrópu

Evrópska heilaráðið (The European Brain Council), sem hefur aðsetur í Brussel og var stofnað árið 2002, hefur tilnefnt árið 2014 sem ár heilans. Yfir 200 fag- og sjúklingasamtök víðs vegar í Evrópu styðja ár heilans. Samkvæmt heimasíðu ráðsins eru engin íslensk samtök þar á meðal. Taugavísindafélag Íslands kemur þó að átakinu sem meðlimur í evrópskum samtökum taugavísindafélaga (FENS).

Markmiðið með ári heilans er meðal annars að vekja athygli á mikilvægi heilahreysti og þeim gríðarlega kostnaði sem hlýst af ýmsum langvinnum og erfiðum heilasjúkdómum.

Það sem af er 2014 er áætlað að sá kostnaður í Evrópu einni saman sé næstum 200 milljarðar evra. Þessi kostnaður mun aukast hratt enda hækkar sífellt hlutfall eldri borgara. Lífslíkur aukast svo enn þrátt fyrir að hafa þegar þrefaldast í hinum vestræna heimi á undanförnum þremur öldum. Í byrjun 20. aldar þótti fólk mjög fullorðið um sjötugt og einungis 1% kvenna og enn færri karlar lifðu í heila öld. Töluverðar líkur eru hins vegar á að þeir sem fæðast um þessar mundir nái 100 ára aldri. Í Bretlandi hefur til dæmis verið áætlað að líkur þess að stúlkubörn sem fæddust árið 2011 verði 100 ára séu um 30%.

Heilahreysti

Mikilvægi heilsuræktar og hollrar fæðu fyrir líkamlega hreysti er öllum kunnugt þótt okkur gangi misvel að haga lífi okkar í samræmi við þá þekkingu. Stundum er svo eins og það gleymist að heilinn sé hluti líkama okkar og að honum verði að sinna. Það er líkt og enn ríki nokkurs konar tvíhyggja þegar kemur að hugrænni heilsu. Áður var aðskilnaður milli hugar og heila en nú er aðskilnaður milli heila og líkama! Hversu mörg ykkar hafið heilahreysti í huga þegar þið hamist á hlaupabrettinu í ræktinni? Sennilega of fá og það er miður því staðreyndin er auðvitað sú að heilahreysti er grundvöllur hugrænnar heilsu. Og hugræn heilsa skiptir höfuðmáli fyrir lífsgæði. Gleymum því ekki að það sem er gott fyrir líkamann er einnig gott fyrir hugann, til dæmis regluleg hreyfing, hollt fæði, góður svefn og andlegt jafnvægi.

Ef við hugsum ekki vel um heilann eru minni líkur á því að okkar bíði góð efri ár. Ef fleiri hefðu þessa staðreynd ávallt í huga værum við ef til vill duglegri að huga vel að heilahreysti strax í byrjun fullorðinsáranna þegar mamma og pabbi sleppa af okkur hendinni. Hér er gott að hafa í huga orð spænska taugavísindamannsins Ramón y Cajal sem fékk Nóbelsverðlaunin í læknisfræði árið 1906. Hann sagði: Kjósi hann það getur sérhver maður mótað sinn eigin heila.

Að lokum

Í ljósi hækkandi aldurs þjóðarinnar og þess hversu þungbærir heilasjúkdómar eru fyrir sjúklinga og aðstandendur þeirra þarf almenn fræðsla um heilahreysti og hugræna heilsu að vera töluvert fyrirferðarmeiri. Hún ætti að vera forgangsverkefni í lýðheilsu og heilsueflingu meðal almennings. Gaman væri að sjá íslensk heilbrigðisyfirvöld setja þetta í forgang nú á ári heilans.

Sjá tengt efni á vefnum heilahreysti.is.