Skarpari hugsun í pólitíkina

Þorsteinn Pálsson er jafnan með fróðlegar pólitískar skýringar í Fréttablaðinu. Þá er vitnað stíft í alls konar skýrslur sem rannsóknarstofnanir háskólanna sem lifa á að skrifa fyrir stjórnvöld og aðra þá aðila sem eiga fyrir þeim, annað fé til háskólarannsókna er ekki að hafa hér á landi.

Það er auðvitað gott að kunna hinar sögulegu staðreyndir sem standa í þessum skýrslum, þótt ekki virðist þær hafa mikil áhrif á þá sem ganga með sínar bjargföstu skoðanir innmúraðar í heilabúið.

Sjávarútvegurinn

Sjávarútvegurinn ber höfuð og herðar yfir aðra atvinnuvegi í krafti hinna miklu pólitísku áhrifa LÍÚ. Það sem LÍÚ hefur til málanna að leggja í útgerð er yfirleitt kvótalögfræði og þjóðhagfræði til hagsbóta fyrir togaraútgerðina. Tæknimálin verða að húka í þriðja sæti og þar fyrir neðan. Í hinum ýmsu skýrslum og hjá Þ.P. er kallað eftir meiri fjárfestingum í sjávarútvegi því togarar okkar eru flestir gamlir og sumir úreltir, en hvaða nýjar tekjur eiga að bera þær uppi? Hér þarf vissulega að hafa í huga allt sem stendur í skýrslunum, en miklu frekar allt sem EKKI stendur í þeim. Til dæmis sér kvótakerfið til þess að allur fiskur sem má veiða kemur á land og það breytist ekkert þó keyptir séu nýir togarar. Þá tók þjóðin sér frí frá togaraútgerð allengi á árunum 1950–1980, en fiskaði mjög vel.

Landbúnaður

Þarna er sama sagan. Kostnaður við kvótann að sliga nýsköpun í landbúnaði. Miklir hnökrar í markaðssókn erlendis. Síðast en ekki síst, háskólar og rannsóknastofnanir landbúnaðarins virðast ekki ráða við tæknimál greinarinnar. Þetta eru mál sem þarf að kippa í lag, þarna eru gífurlega miklir möguleikar fyrir landbúnaðinn til að einbeita sér að tæknivæddri framleiðslu á sérvörum fyrir dýra markaði, eins og reyndar flestir landbúnaðarfrömuðir eru búnir að sjá og skrifa reglulega um.

Pólitíkin

Hér er best að segja það sem ekki stendur í skýrslunni hér á undan. Mikill heiladoði hefur færst yfir íslenska stjórnsýslu á undanförnum árum og hún á uppruna sinn í pólitíkinni. Til að finna mann sem hafði einlægan vilja til að ráða hæfa menn virðist þurfa að fara alveg aftur í Geir Hallgrímsson, formann Sjálfstæðisflokksins, á áttunda áratugnum.

Það eina sem menn virðast kunna vel í dag er einhvers konar skömmtunarkerfi, t.d. kvótakerfi. Sjávarútvegurinn er á kvótakerfi, landbúnaður á kvótakerfi, heilbrigðisþjónustan á kvótakerfi og menntakerfið er á kvótakerfi. Þær lausnir sem ekki fela í sér einhvers konar skömmtun eru einfaldlega ekki með í umræðunni.

Kvótinn er í dag eign örfárra stórútgerða sem hagnast mest á því að leigja hann frá sér. Þess vegna liggja andvana togarar hingað og þangað í höfnum landsins, meðan leiguliðarnir veiða fiskinn. Kvótamálin verða efst á lista vandræðamála ef semja á við ESB og Þ.P. hefur áhyggjur af þessu. Ef nú togararnir verða teknir úr þorskinum með því að draga úr botnvörpuveiðum innan landhelginnar og hætta þeim alveg eftir fimm ár, þá koma ESB-liðar ekki hingað á smábátum til að veiða þorsk. Okkar bátar taka hins vegar þorskinn fyrir olíukostnað sem er fjórðungur togaraolíunnar.

Þessi lausn mundi bjarga þorskstofninum, landsbyggðinni og ýmsum þjóðhagsmálum í einum pakka. En þetta stendur EKKI í skýrslunum og þetta er EKKI skömmtunarkerfi. Menn þurfa að fara að hugsa einhverjar hugsanir inn í framtíðina. Það er gert í öðrum löndum, en þær hugsanir eru ekki í pöntuðum skýrslum eða stjórnmálasamþykktum.