Innlent

Gjálpargosið þurfti nærri tvo daga til að bræða jökulinn

Kristján Már Unnarsson skrifar
Gjálpargosið í Vatnajökli árið 1996 er síðasta eldgosið sem rakið er til Bárðarbungu. Talið er að þykkt jökulsins þar sem gosið kom upp hafi verið á milli 450 til 600 metrar en fyrstu sjáanlegu ummerkin á jöklinum voru tveir sigkatlar.

Fjallað var um málið í aukafréttatíma Stöðvar 2 í dag sem sjá má í heild sinni hér að ofan.

Umbrotin þá eru talin hafa byrjað með öflugum jarðskálfta að stærðinni fimm laust fyrir hádegi þann 29. september og skjálftahrinan hélt síðan stöðugt áfram. Það var svo að kvöldi 30. september að skjálftahrinan breyttist í gosóróa en það var ekki fyrr en að morgni 1. október sem gosstaðurinn var staðfestur þegar sigkatlarnir sáust.

Tveir sigkatlar voru fyrstu merkin sem sáust á yfirborði Vatnajökuls í gosinu fyrir 18 árum.Mynd/Stöð 2.
Gosið var mjög öflugt en áætlað er að gossprungan sem opnaðist hafi verið þriggja til fjögurra kílómetra löng. Þrátt fyrir það leið meira en einn og hálfur sólarhringur frá því gosið hófst þangað til það náði upp úr jöklinum en það gerðist snemma morguns þann 2. október. Þá fyrst sást gosmökkur og jafnframt hófst öskufall sem að mestu féll til norðurs á jökulinn. Lítil aska féll hins vegar utan jökulsins. 

Gjálpargosið er talið með stærri gosum á 20. öld á Íslandi og myndaðist mikil ísgjá í jöklinum. Vatnið sem gosið bræddi flæddi hins vegar ekki strax frá jöklinum heldur safnaðist fyrir í Grímsvötnum. Í fyrstu var búist við að flóðbylgjan myndi bresta á innan fárra daga yfir Skeiðarársand en reyndin varð sú að menn þurftu að bíða í fimm vikur. Það var loks þann 5. nóvember sem hamfarahlaup kom undan Skeiðarárjökli og sópaði burt brúnni yfir Gígjukvísl í heilu lagi og tók brúna yfir Skeiðará í sundur á kafla. 

Eldgosinu sjálfu lauk hins vegar 14. október og stóð því í hálfan mánuð.

Í spilaranum efst í fréttinni má sjá umfjöllun um Gjálpargosið úr aukafréttatíma Stöðvar 2 klukkan 17 í dag. Hægt er að sjá fréttatímann í heild sinni á sjónvarpssíðu Vísis.

Brúin yfir Skeiðará skemmdist mikið og brúin yfir Gígjukvísl sópaðist burt í hlaupinu 1996. Fréttablaðið/ÞÖK

Tengdar fréttir

Ómar fylgist með jöklinum

„Ég er búinn að vera hérna að horfa á jökulinn síðan í hádeginu,“ segir Ómar Ragnarsson.

Stórt svæði lokað

Stórt svæði yfir suðaustanverðu landinu er lokað fyrir flugumferð, samkvæmt upplýsingum frá Veðurstofu og Samhæfingamiðstöðinni. Ákvörðun um þessa lokun er endurmetin á tveggja klukkutíma fresti.

Vegir verða rofnir komi til flóðs

Vegir við brýrnar yfir Jökulsá á Fjöllum verða rofnir komi til flóðs. Tæki eru til staðar í Öxarfirði og tæki eru á leiðinni að brúnni við Grímsstaði.

Alþjóðaflugið enn opið

Ekki hefur verið lokað fyrir flug til og frá landinu. Talið er að lítið gos sé hafið undir Dyngjujökli að því er kemur fram í tilkynningu frá Almannavörnum.

Fólk í grennd við gosstöðvarnar hvatt til að fylgjast vel með fréttum

Búið er að loka Jökulsárgljúfrum og hafin rýming ferðamanna þaðan sem og af Dettifosssvæðinu í ljósi þess að gos er hafið undir sporði Dyngjujökuls. Í tilkynningu frá Almannavörnum segir að að svo stöddu sé ekki talin ástæða til að rýma íbúa- og frístundabyggð í Kelduhverfi, Öxarfirði og Núpasveit.

Hraungos hafið undir Dyngjujökli

Talið er að lítið hraungos sér hafið undir Dyngjujökli. Talið er að um 150-400 metra þykkur ís sé yfir svæðinu. Litakóði fyrir flug hefur verið færður upp færður úr appelsínugulu í rautt.




Fleiri fréttir

Sjá meira


Velkomin á Vísi. Þessi vefur notar vafrakökur. Sjá nánar.