Hæpin rök og veikar rannsóknir

Hildur Friðriksdóttir frambjóðandi Vinstri grænna á Akureyri skrifar pistil á Vísi þann 21. maí sl. þar sem hún hafnar hugmyndum Margrétar Pálu Ólafsdóttur um aukinn fjölbreytileika í skólastarfi fyrir ungmenni þessa lands.

Vísar hún af því tilefni í mat Berglindar Rósar Magnúsdóttur á áhrifum einkavæðingar á breskt og bandarískt skólakerfi. Mat Berglindar Rósar byggir meðal annars á  viðtölum og lýðfræðilegum gögnum  Um þetta efni hefur Berglind Rós flutt opinberan fyrirlestur þar sem hún notar fylgnisamband til að renna stoðum undir þá pólitísku skoðun sína að fjölgun sjálfstæðra skóla í Bandaríkjunum sé orsök breyttrar samsetningar í hópi nemenda sem útskrifast úr 250 bestu háskólunum þar í landi. Ekki tekst henni þó að sýna fram á að um orsakasamband sé að ræða.

Berglind reynir einnig í erindi sínu að sýna fram á að mikil ógn steðji að Íslendingum því forréttindi auðstétta verði endursköpuð í gegn um skólakerfið. Berglindi tekst ekki að sýna fram á að slík forréttindasköpun sé líklegri en að börn njóti jafnræðis og góðrar menntunar í sjálfstæðum skólum á Íslandi. Hér er því einungis um pólítíska óskhyggju að ræða af hálfu Berglindar Rósar.

Flestir íslenskir sjálfstæðir skólar fylgja hinni evrópsku hefð sem snýst um framgang hugmyndafræði í skólastarfi frekar en að um hreint viðskiptalíkan sé að ræða. Þar á meðal hefur Margrét Pála barist fyrir bæði leik- og grunnskólasamningum þar sem foreldrar greiða ekki meira í sjálfstætt starfandi skólum en opinberum, þ.e. ef þeir fá sama fjármagn og aðrir. Hjallastefnan fékk að þróast eftir gríðarleg átök við hið opinbera og loks með sjálfstæðum rekstri tókst að skapa stefnunni forsendur með fleiri leikskólum og komast upp á grunnskólastigið.

Kristín Dýrfjörð hefur hoggið í sama knérunn með pólitískri umfjöllun um nýfrjálshyggju í leikskólakerfinu. Hefur þar einnig verið um óljósa fræðilega umfjöllun að ræða undir formerkjum orðræðugreiningar sem hefur verið notuð til að túlka ýmsa texta sem birst hafa opinberlega um skólastarf. Starfsemi sjálfstæðra skóla er ekki skoðuð beint, né heldur er sýnt fram á orsakasamband af neinu tagi.

Í raun er ekkert að því að gjalda pólitískan varhug við sjálfstætt starfandi skólum. En sé það gert undir formerkjum fræðilegra niðurstaðna, þá hlýtur að vera gerð sú krafa að slíkar staðhæfingar séu studdar með sterkari gögnum en textarýni og óskhyggju. Sjálfstæðir skólar á Íslandi eru hlutfallslega mjög fáir en þar er unnið gott starf sem er því miður oft gagnrýnt á ómálefnalegan hátt.

Flest skólafólk óskar eftir auknu frelsi í stöfum sínum. Reyndin er sú að starfsemi fjölmargra opinberra skóla er heft vegna afskipta stéttarfélaga, stjórnmálafólks, embættisfólks og námskrár og hart er vegið að þeim fáu frumkvöðlum í kerfinu sem gera tilraunir. Rökin eru oft þau að tryggja þurfi einsleitni í aðbúnaði kennara og í starfsemi skóla eða jafnvel að ekki megi rugga bátnum; að enginn megi veita betri þjónustu en aðrir.