Björgólfur góðgerðaröðlingur landsins

Bók dr. Eiríks Bergmann, Iceland and the international financial crisis: Boom, Bust and Recovery, kemur formlega út í dag. Á íslensku útleggst titillinn: Ísland og alþjóðlega fjármálakrísan: Ris, Fall og Endurreisn.

„Hún kemur út hjá alþjóðlega útgáfufélaginu Palgrave Macmillan, samtímis í Evrópu og í Bandaríkjunum og er dreift þaðan á heimsvísu. Fjöldi eintaka hafa þegar verið seld í forsölu og í áskrift en bókin er í ritröðinni International Political Economy, sem fagnaði þrjátíu ára afmæli á liðnu ári og þykir eins sú áhrifamesta á þessu sviði,“ segir Eiríkur ánægður með daginn. Meðgangan hefur verið löng eða fimm ár.

Eiríkur setur fram nýja kenningu um íslensk stjórnmál: að þau grundvallist enn á pólitískri sjálfsmynd þjóðarinnar sem mótaðist í sjálfstæðisbaráttunni og feli í sér tvíþætta áherslu; annars vegar á formlegt fullveldi landsins en einnig þá ósk að Ísland verði nútímavætt ríki á pari við önnur vestræn velmegunarríki. Þessi pólitíska sjálfsmynd þjóðarinnar hefur verið ráðandi í bæði utanríkis- og efnahagsstefnu landsins og skipt sköpum fyrir efnahagslega þróun í landinu.

Björgólfur var elskaður af þjóðinni

Hér er brot úr bókinni sem Eiríkur var svo vinsamlegur að snara sérstaklega fyrir Vísi. Af því má ráða að um hressilega lesningu sé að ræða en þarna er fjallað um Björgólf Guðmundsson.

 

Endurkoma aldarinnar í íslenskt viðskiptalíf varð þegar Björgólfur Guðmundsson snéri aftur eftir árabil í útlegð. Ekki aðeins tók hann yfir Landsbankann, sem hann taldi hafa komið skipafélagi sínu, Hafskip, fyrir kattarnef heldur keypti hann einnig helsta fyrrum keppinaut sinn, Eimskip, sem árið 1914 hafði að hluta til verið fjármagnað af brottfluttum Íslendingum í Ameríku í viðleitni til að tengja gamla landið við umheiminn. Eimskip varð svo gott sem heilagt í huga íslendinga og þótti skipta sköpum í að varðveita sjálfstæði landsins. Guðmundsson lét ekki staðar numið heldur keypti sig inn í mörg mikilvægustu fyrirtæki landsins, meðal annars helstu bókaútgáfuna, sem einnig var valdahús íslenskrar menningarinnar því hún varðveitti margt það verðmætasta í bókmenntaarfi landsins. Klæddur í teinótt einkennisföt sín varð hann álitinn helsti góðgerðaröðlingur landsins, elskaður af þjóðinni, og var um skeið líklega áhrifameiri í menningarlífi eyjunnar en sjálfur menntamálaráðherrann, sem í mögum opnunarathöfnum varð að láta sér lynda að hita upp fyrir kaupahéðininn.