Eru hælisleitendur túristar?

Málefni flóttafólks og hælisleitenda hafa verið í deiglunni að undanförnu. Allskonar fólk leggur á flótta frá heimalandinu vegna allskonar ástæðna. Sumir eiga beinlínis ekkert ríkisfang og eiga því hvergi heima. Aðrir eru að flýja stríðsátök eða ofbeldi.

Málaflokkurinn er viðkvæmur eins og sagt er. Það var því með ólíkindum að heyra viðtal við Kristínu Völundardóttur, forstjóra Útlendingastofnunar, þar sem hún gaf í skyn að sumir sem leituðu hælis á Íslandi væru einhverskonar túristar sem væru að „kynnast landi og þjóð og fá frítt uppihald“.

Þessi ummæli Kristínar Völundardóttur, forstjóra Útlendingastofnunar, bera vott um fordóma og eru ósæmileg manneskju sem gegnir forstjórastöðu innan stjórnsýslunnar. Ummælin eru greinileg vísbending um hugarfar mismununar. Góður prófsteinn á að meta slíkt er að taka hópinn sem um ræðir út og setja annan inn í staðinn. Hvað þætti ykkur t.d. um ef þessi setning kæmi frá yfirlækninum á Vogi: „Margir sem leita til okkar vilja kynnast fólki og fá frítt uppihald.“

Óþægilegar spurningar

Þótt málflutningur Kristínar Völundardóttur, forstjóra Útlendingastofnunar, veki upp óþægilegar spurningar er ljóst að hann er í anda fyrrverandi dómsmálaráðherra, Björns Bjarnasonar, sem hefur opinberað skoðun sína að hlutverk Útlendingastofnunar sé að „bægja flóttafólki frá landinu“.

Við Íslendingar getum gert miklu betur þegar kemur að því að veita flóttafólki og hælisleitendum landvistarleyfi. Við eigum að miða okkur við nágrannaþjóðir okkar í þessum efnum og taka þátt í því að lina þjáningar þeirra þúsunda sem eru á vergangi vegna átaka eða ofbeldishótana.

Ég fullyrði að flestir sem leita til Íslands í von um hæli og betra líf, gera það ekki að gamni sínu. Sumir taka ekkert með sér hingað nema umkomuleysið, geta ekki gert sig skiljanlega og með blóðugu hjarta treysta þeir á hjálp ókunnugs fólks. Það er hverri manneskju hollt að reyna að setja sig í þessi spor.

Ég held að enginn þeirra 115 einstaklinga sem leituðu til Útlendingastofnunar í von um hæli, hafi verið túristi. Þrátt fyrir allt er eitt gott við ummæli Kristínar Völundardóttur, forstjóra Útlendingastofnunar.

Þau varpa ljósi á hugsunarháttinn sem einkennir afstöðu „kerfisins“ gagnvart hælisleitendum og flóttafólki. Málaflokkurinn er í fullkomnum ólestri hvar sem á er litið. Dómar eru ranglátir, málsmeðferð hælisleitenda er óvilhöll, aðbúnaður hælisleitenda er skammarlegur og víða í samfélaginu grassera fordómar gagnvart hælisleitendum. Orð sjálfs yfirmanns Útlendingastofnunar eru sorglegt dæmi sem styðja þá fullyrðingu.