Þrjú hjól undir bílnum – staða heimila með lánsveð

Þetta er í vinnslu“, „Verið er að ræða þetta“ og „Nefnd hefur verið skipuð til að skoða þessi mál“ eru frasar sem oft heyrast við úrlausn samfélagslegra vandamála. Stundum skilar slík vinna einhverjum árangri og stundum ekki, þannig er lífið. Staða húsnæðisskuldara eftir efnahagshrunið 2008 er eitt slíkt vandamál. Nefndir voru skipaðar og leiðir fundnar á borð við 110% leiðina. Þær leiðir hafa nú verið framkvæmdar fyrir stóran hóp húsnæðisskuldara. Einn hópur skuldara situr þó eftir með sárt ennið, sá hópur sem tók húsnæðislán með lánsveði í annarri eign, oftast vandamanna. Þessar skuldir eru skiljanlega í litlum vanskilum enda fæstir sem vilja láta selja ofan af foreldrum sínum eða tengdaforeldrum og greiða þessar skuldir fyrst allra skulda heimilisins. Miklu hefur verið lofað en ekkert gert til að leiðrétta stöðu þessa hóps.

Jafna verður stöðu skuldara með lánsveð þannig að hún verði sambærileg stöðu annarra húsnæðisskuldara. Það er bæði brýnt út frá sanngirnis- og réttlætissjónarmiðum. Skýrsla nefndar efnahagsráðherra sem tók út framkvæmd á 110% leiðinni kom út í september 2011. Þar kom meðal annars fram að það voru einna helst þeir sem vildu sýna aðhald og varkárni við húsnæðiskaup sem tóku lánsveð. Önnur niðurstaða var sú að sá hópur hefði setið eftir við framkvæmd 110% leiðarinnar og standi því nú verr að vígi en þeir sem tóku 100% lán hjá viðskiptabönkunum. Margir hafa reynt að vekja athygli á þessari stöðu lánsveðsskuldara og því óréttlæti sem skuldarar með lánsveð hafa verið beittir við framkvæmd 110% leiðarinnar fram til þessa.

Rúmt ár er nú liðið frá því að skýrslan kom út og enn þá hefur ekkert gerst og staða skuldara með lánsveð verri en staða annarra húsnæðisskuldara. „Þrjú hjól undir bílnum en áfram skröltir hann þó…“ segir í gömlum texta. Ég hef þó áhyggjur af því að hjólin undir bílnum hjá fjölskyldum með lánsveð séu orðin mun færri en þrjú og að bíllinn fari að stöðvast hjá ansi mörgum, sem nú eru fangar með fjölskyldur sínar í mikið yfirveðsettu húsnæði og komast ekkert, frekar en bíll sem vantar öll hjólin undir.