Sam­félag sem bregst EKKI og sér­stakur dóm­stóll kyn­ferðis­brota

Að loknu málþinginu Vald og ábyrgð, um kynferðisofbeldi og samfélag sem bregst, er haldið var 20. ágúst sl., langar okkur að festa á blað hugleiðingar um til hvaða aðgerða þurfi að grípa varðandi þessi mál.

Málþingið fylgdi eftir hlaðvarpsþáttaröðinni Biskupsmálið og að því stóðu Kvenréttindafélag Íslands, Bjarkarhlíð, Stígamót, Kvennaathvarfið, Líf án ofbeldis og Vitund.

Gabríela Bryndís Ernudóttir, höfundur þáttaraðarinnar, flutti aðalerindið, Jenný Kristín Valberg setti málþingið og Elín Hirst stýrði því og umræðunum á eftir. Anna Ragna Fossberg og Guðrún Ebba Ólafsdóttir lásu upp úr bókum sínum og Aldís Schram flutti frumsamið ljóð. Að lokinni dagskrá voru umræður og fyrirspurnir.

Fullt var út úr dyrum í sal Kvenréttindafélags Íslands á Hallveigarstöðum og þó að umræðuefnið væri erfitt mátti finna fyrir mikilli samkennd og baráttuanda.

Okkur hefur vissulega miðað áfram á síðustu árum en við erum ekki komin á leiðarenda, því miður. Við undirritaðar höfum allar greint frá kynferðisofbeldi sem við sættum, opinberlega og undir fullu nafni. Það var þrautin þyngri, en jafnframt valdeflandi.

Í umræðum á málþinginu kom skýrt fram hve mikilvægt það er að sérhver þolandi finni sína leið til að vinna úr ofbeldinu og upplifi ekki utanaðkomandi þrýsting til að segja frá opinberlega. Ákveði þolandi að gera það er mikilvægt að hann fái ráðgjöf frá fagfólki um hvernig best sé að stíga fram. Ekki er síður brýnt að þolandi fái stuðning í þeirri orrahríð sem iðulega hlýst af slíkri opinberun. Jafningjastuðningur getur auk þess skipt sköpum þar sem reynsla þeirra sem á undan hafa gengið verður nokkurs konar mennskur áttaviti.

Samfélagið ætti í ljósi reynslunnar að hlusta á þolendur og sýna þeim virðingu í stað þess að úthrópa þær sem „geðveikar“, með „falskar minningar“, eða einfaldlega hunsa þær.

Um er að ræða alvarleg brot sem gegnsýra samfélagið. Baráttunni er því hvergi nærri lokið. Ýmis ljón eru í veginum hyggist brotaþoli leita réttar síns. Kynferðisbrot fyrnast en afleiðingarnar aldrei. Það vekur upp þá spurningu hvort ásættanlegt sé að fyrningarákvæði komi í veg fyrir að þolendur kynferðisofbeldis geti sótt gerandann til saka?

Réttarkerfið hefur brugðist þolendum trekk í trekk og reynst þeim áfall á áfall ofan. Tryggja verður þolendum réttlát lög og traustverðugt réttarkerfi. Við leggjum til að stofnaður verði sérstakur kynferðisbrotadómstóll, skipaður sérfræðingum á þessu sviði, í þeim tilgangi að flýta málsmeðferð kynferðisbrota, fjölga kærum og auka líkurnar á réttlátari dómum.

Aldís Schram er leikkona, lögfræðingur og höfundur, Anna Ragna Fossberg er doktor í heilbrigðisvísindum, næringarfræðingur og rithöfundur, Guðrún Ebba Ólafsdóttir er fyrrverandi kennari og baráttukona.