Góð kosningaþátttaka – sterkara lýðræði

Hvers vegna eigum við að fjölmenna í kosningarnar 20. október um tillögur stjórnlagaráðs? Vegna þess að góð þátttaka í kosningunum styrkir lýðræðið og þannig þróum við og þroskum lýðræðið. Þannig höldum við áfram að auka lýðræðið í landinu, og það er langtímamarkmið allra lýðræðissinna. Með því að líkja þessari þjóðaratkvæðagreiðslu við skoðanakönnun, þar sem hún er ekki bindandi, erum við að gera lítið úr lýðræðinu. Eins og bent hefur verið á hafa þjóðaratkvæðagreiðslur áður verið haldnar, án þess að þær hafa verið bindandi, en niðurstöður þeirra hafa alltaf verið virtar í raun af stjórnvöldum.

Við búum við fulltrúalýðræði, þar sem stjórnmálamenn eru fulltrúar okkar, vald þeirra kemur frá okkur, fólkinu í landinu. Fulltrúalýðræðið er það eina raunhæfa í okkar sérfræðingasamfélagi. Stjórnmálamennirnir eiga því að stjórna landinu út frá hagsmunum allra landsmanna, með hag samfélagsins að leiðarljósi, en ekki einhverra sérhagsmunahópa. Það er skylda stjórnmálamanna að setja sig inn í málin og sérhæfa sig í efnahagsmálum og öðrum þeim málum sem eru til umfjöllunar hjá Alþingi hverju sinni, svo þeir geti tekið málefnalega rökstudda afstöðu til málanna. Rökstuðningur allra stjórnvaldsákvarðana ætti því að vera skylda stjórnmálamanna. Þróun fulltrúalýðræðisins felst í auknum tengslum og samræðum stjórnmálamanna og almennings, þ.e. í rökræðulýðræðinu (deliberative democracy). Þjóðin á einnig að geta hafnað lögum, sem eru í andstöðu við vilja hennar og geta krafist þjóðaratkvæðis um þau – hvenær sem er. Þjóðin á einnig að geta rekið frá völdum ríkisstjórn og Alþingi, sem hefur misst traust hennar – hvenær sem er.

Mikilvægi þjóðaratkvæðagreiðslunnar 20. október um tillögur stjórnlagaráðs liggur í því að fólkið í landinu á að setja fulltrúum sínum leikreglurnar. Stjórnmálamenn eiga ekki að setja sér leikreglurnar sjálfir, Alþingi ætti því ekki að hafa valdið til að setja og breyta stjórnarskrá. Í raun ætti stjórnlagaþing að setja öll stjórnskipunarlög í stjórnarskrá. Slíkt stjórnlagaþing gæti verið undir forsæti forseta lýðveldisins, og verið kallað saman og kosið til eftir þörfum.

Það er tilhneiging valdsmanna að halda í völd sín með öllum tiltækum ráðum. Þó hefur lýðræðislöndum fjölgað stöðugt í heiminum á síðustu öld. Samt eru ótrúlega margir sem búa ekki við lýðræði eða lélegt lýðræði. Gerum ekki lítið úr sjálfum okkur með því að mæta ekki á kjörstað. Kjósið eftir ykkar eigin sannfæringu, en fyrir alla muni kjósið. Sýnið lýðræðinu virðingu ykkar, sýnið í verki að þið eruð lýðræðissinnar.