Banaslysum barna hefur snarfækkað

Ísland fær næstbestu einkunn í rannsókn á slysavörnum barna í Evrópu. Finnland skorar hæst. Umferðarslys er helsta ástæða dauðsfalla vegna slysa ungmenna á Íslandi. Banaslysum barna hefur fækkað um 65 prósent síðan 1991.

Ísland fær góða einkunn í nýrri rannsókn um slysavarnir barna sem kynnt var samtímis í 31 landi vítt og breitt um Evrópu í gær. Ísland fær hálfu stigi minna en Finnland og er í öðru sæti þátttökulandanna.

Einkunnagjöfin byggist á frammistöðu stjórnvalda í slysavörnum barna, fé til reksturs verkefnis og hvort virkur stýrihópur sé til staðar.

Herdís Storgaard leiddi verkefnið á Íslandi sem nefnist Árvekni og miðar að því að bæta öryggi í umhverfi barna. Verkefnið hefur verið starfrækt síðan árið 1991. Síðan þá hefur banaslysum á börnum fækkað um 65 prósent og öðrum slysum um helming.

Lagaumhverfi á Íslandi er varðar slysavarnir barna hefur batnað mjög síðan verkefnið var sett á laggirnar. Þó fær umgjörð um slysavarnir barna lægri einkunn en í fyrri niðurstöðum. Þar er því um að kenna að fjárveitingar til málaflokksins hafa dregist saman í kjölfar efnahagshrunsins.

Íslensku gögnin í rannsókninni eru frá 2009. Það ár voru 16 prósent allra dauðsfalla barna og ungmenna af völdum slysa.

Bent er á í niðurstöðum rannsóknarinnar að þegar litið er á ástæður banaslysa vega umferðarslys þyngst, sérstaklega í aldurshópnum 15 til 19 ára. Einnig kemur fram að sjálfsvíg vega þyngst í sama aldurshópi þegar litið er á dauðsföll vegna ásetnings.

Öryggisumhverfi barna á Íslandi mælist betra hér á landi en meðaltal allra landanna sem könnuð voru. Gögnin benda því til þess að ráðlagður öryggisbúnaður, eins og barnabílstólar, hjólreiðahjálmar og reykskynjarar, sé aðgengilegur öllum fæddum börnum hér á viðráðanlegu verði. Þó eru björgunarvesti undanskilin en íslensk börn eiga minni möguleika á að komast yfir slíkt en jafnaldrar þeirra í Evrópu.

Herdís sagði að til að bæta stöðu Íslands enn frekar þyrfti að skapa betri umræðu í samfélaginu um slysavarnir. Þá lagði hún áherslu á að henni þætti mikilvægt að allar slysavarnir á vegum stjórnvalda væru undir sama þaki og þær yrðu samþættar að einhverju marki.

Verkefnið miðlar forvörnum sínum til foreldra ungbarna. Til þess hefur verið komið upp kennslurými í Slysahúsi þar sem foreldrum gefst tækifæri til að kynna sér helstu forvarnaúrræði á heimilum.

Kynjahlutföll foreldra sem sækja kynningar í Slysahúsi hafa orðið jafnari á þeim tuttugu árum sem þjónustan hefur verið starfrækt. Árið 1991 voru feður aðeins tvö prósent þeirra sem sóttu námskeiðin. Í dag er hlutfallið jafnt milli mæðra og feðra.

birgirh@frettabladid.is