Rannsaka verðmerkingar

Ólöglegar verðmerkingar á matvöru virðast viðgangast í stórum stíl í íslenskum matvöruverslunum, þrátt fyrir að samkeppnisyfirvöld hafi ítrekað hvatt til þess að látið verði af þeim. Samkeppniseftirlitið hefur hafið stjórnsýslumál sem beinast að smásöluverslunum, framleiðendum matvöru og birgjum.

Hér er um að ræða forverðmerkingar á matvöru fyrir matvöruverslanir; sem einnig er kallað leiðbeinandi smásöluverð. Slíkar verðmerkingar ná til tíu til fimmtán prósenta þeirrar matvöru sem seld er í matvöruverslunum hérlendis með veltu á bilinu sjö til tíu milljarðar króna. Helstu vöruflokkarnir eru unnin kjötvara og ostar.

Tryggvi Axelsson, forstjóri Neytendastofu, telur að forverðmerkingar brjóti gegn samkeppnislögum. Spurður um hvers vegna Neytendastofa hafi ekki brugðist við, en það er hennar hlutverk, segir Tryggvi að það hafi staðið til um það leyti sem Samkeppniseftirlitið tók málið upp. „Það gekk ekki lengra þar sem þetta var í athugun. Við vildum sjá hvernig Samkeppniseftirlitið tæki á þessu.“

Páll Gunnar Pálsson, forstjóri Samkeppniseftirlitsins, segir að ekki sé hægt að fullyrða neitt um að forverðmerkingar séu brot á samkeppnislögum. „En Samkeppniseftirlitið hefur hafið stjórnsýslumál sem beinast að smásöluverslunum og meðal annars hópi framleiðenda og birgja á sviði kjötframleiðslu. Sú rannsókn miðar að því að leiða í ljós hvort brotið hafi verið gegn samkeppnislögum með aðgerðum sem tengjast forverðmerkingum.“

Páll segir að niðurstöður rannsóknar Samkeppniseftirlitsins frá því í fyrra hafi leitt í ljós að forverðmerkingar og þau samskipti sem tengjast þeim, kunni að fela í sér aðgerðir sem ganga gegn banni við samráði fyrirtækja eða misnotkun á markaðsráðandi stöðu.

„Því var hins vegar ekki slegið föstu án frekari rannsóknar. Könnunin gaf til kynna að þessar forverðmerkingar takmarki samkeppni því verðmunur á þessum vörum milli verslana er margfalt minni en eðlislíkra vara, sem ekki eru forverðmerktar. Nýlegar athuganir ASÍ benda í sömu átt.“

Athugun Samkeppniseftirlitsins leiddi í ljós að verðmunur á milli verslana á þeim vörum sem eru forverðmerktar af birgjum er oft enginn og aldrei meiri en sex prósentum hærri í stórmörkuðum og klukkubúðum en í lágvöruverðsverslunum. Þegar matvöruverslanir verðmerkja sjálfar er ekki óalgengt að verð í stórmörkuðum og klukkubúðum sé 30-60 prósent hærra en í lágvöruverðsverslunum.