Seðlabankinn verður að horfast í augu við veruleikann

Seðlabankinn verður að horfast í augu við veruleikann og viðurkenna vandann sem hlýst af háum stýrivöxtum og áhrif þeirra á gengi krónunnar, segja tveir fjármálasérfræðingar.

Tveir fjármálasérfræðingar og kennarar við Háskólann í Reykjavík, þeir Jón Helgi Egilsson og Kári Sigurðsson, eru höfundar ítarlegrar greinar um stýrivexti Seðlabankans í Morgunblaðinu í dag. Þeir benda á að stýrivöxtum bankans sé ætlað að gera það dýrara fyrir landsmenn að taka lán svo þeir dragi úr neyslu. Þeir halda því hins vegar fram að þvert á móti hafi háir vextir Seðlabankans ekki slegið á þenslu heldur valdið aukinni spennu í gegnum hærra gengi krónunnar.

Vegna hárra vaxta Seðlabankans hefur krónan verið eftirsótt undanfarin ár. Útlenskir áhættufjárfestar sækja í hana með kaupum á svokölluðum jöklabréfum. Íslendingar sækja frekar í erlend lán, þar sem vextir krónulána hækka.

Þegar Íslendingur ákveður að breyta íslensku láni í erlent þarf að skipta andvirði erlenda lánsins í krónur og þá eykst spurnin eftir krónum. Háir vextir hvetja sum sé til töku erlendra lána og spákaupmennsku sem aftur búa til góðæri með sterkri krónu en þessi sterka króna byggir ekki á raunverulegri verðmætasköpun, segja þeir Jón Helgi og Kári.

Heildarlán heimilanna í erlendri mynt standa nú í 57 milljörðum króna og heildarstaða útistandandi jöklabréfa er um 500 milljarðar. Síðari talan hefur jafnmikil áhrif á gjaldeyrismarkað hér, samkvæmt útreikningum Jóns Helga og Kára, og 2,6 milljónir tonna af útfluttum þorski, sem mun samsvara um 17 ára þorskveiði miðað við leyfðar veiðar á yfirstandandi fiskveiðiári.

En þar sem styrking krónunnar er ekki tilkomin vegna aukins útflutnings heldur lántöku þá er niðurstaða fjármálasérfræðinganna að innistæðulausar krónur ollu góðærinu og nú séu skuldadagar að renna upp með minnkandi virði krónunnar.