Vill hætta veiðum en græna ljós Bjarna gildi

Hafrannsóknastofnun og NAMMCO ráðleggja að veiðar á langreyði árið 2026 verði ekki meiri en 150 dýr og að veiðar á hrefnu verði ekki meiri en 168 dýr. Það er 28 prósenta lækkun frá fyrri ráðgjöf í tilfelli langreyðar og 23 prósenta lækkun í tilfelli hrefnu. Ráðgjöfin var lækkuð um 20 prósent í varúðarskyni þar sem nýjustu talningar hafa ekki verið teknar inn í útreikning aflamarks.

„Það er eiginlega bara þannig að það er í gildi reglugerð sem Bjarni Benediktsson, þáverandi matvælaráðherra, setti fyrir árslok 2024 sem felur í sér að heimildir til að veiða hval skuli byggja á ráðgjöf Hafró,“ segir Hanna Katrín.

Hún segir ráðgjöf Hafró liggja fyrir og að reglugerðin ráði því hvernig staðið verði að veiðum í sumar.

„Þannig að það þarf ekki neitt að koma til frá mér fyrir sumarið.“

Boðar breytingar á næsta þingi

Hanna Katrín hefur hins vegar boðað breytingar á hvalveiðilögum á næsta þingi. Hún segir núgildandi lög vera barn síns tíma og að löngu sé orðið tímabært að endurskoða þau.

Ráðherrann segist hafa í höndunum vandaða skýrslu sérfræðinga um lagaumgjörð hvalveiða og alþjóðlegar skuldbindingar Íslands.

„Ég hef hug á að skoða það að draga úr þessum hvalveiðum en taka jafnframt fullt tillit til þessara fimm ára rúllandi eða endurnýjanlegu leyfa sem Bjarni Benediktsson gaf út.“

Hún segir stöðuna ekki ákjósanlega en að stjórnvöld verði að horfast í augu við þann veruleika sem við blasir.

„Ef það er eitthvað sem við höfum lært á átökum hér um hvalveiðar síðustu ár þá er það að allar ákvarðanir þurfa að hvíla á sterkum lagalegum grunni.“

Vill sjá veiðarnar stöðvast til framtíðar

Hanna Katrín segir sína framtíðarsýn vera að hvalveiðar verði stöðvaðar.

„Ég myndi vilja sjá að það yrði dregið mikið úr hvalveiðum. Mín framtíðarsýn er sú að við stoppum þessar veiðar.“

Hún segir veiðarnar ekki sjálfbærar í víðari skilningi, þótt ráðgjöf Hafró fjalli um veiðiþol stofna. Hún vísar þar meðal annars til markaðsaðstæðna, átaka um veiðarnar og stöðu Íslands gagnvart umheiminum.

„Það er ekki markaður fyrir þessar veiðar, það eru mikil átök og þetta er hlutur sem er barn síns tíma.“

Ráðherrann segir þó að fara þurfi vandlega yfir málið, enda snerti það atvinnufrelsi og réttindi þeirra sem hafa leyfi í dag.

Ólík sjónarmið um vistkerfið

Hanna Katrín segir einnig þurfa að taka tillit til sjónarmiða um áhrif hvala á aðra nytjastofna. Um það ríki þó ekki einhugur.

„Það þarf að huga að þessum sjónarmiðum en þetta er auðvitað ekki einhliða. Það eru líka sjónarmið um það að hvalir séu mjög mikilvægir í þessari virðiskeðju í sjónum.“

Hún segir stjórnvöld munu líta til ráðgjafar Hafrannsóknastofnunar og annarra sérfræðinga við næstu skref.

„Akkúrat núna, í ljósi þess hvernig málum hefur verið hagað undanfarin ár, þá þykir mér lykilatriði að allt sem við gerum hvíli á sterkum lagalegum grunni.“