Orð­spor og í­mynd bíður hnekki

Í þónokkurn tíma hef ég tekið til varna og jafnvel dáðst af umbótum alþjóðaknattspyrnusambandsins FIFA eftir hneykslismál 2015. Sambandið hefur frá þeim tíma stórbætt alla sína stjórnarhætti, stóraukið gagnsæi í allri ákvarðanatöku og upplýsingagjöf, sett á laggirnar ítarlegar siðareglur og hlítnireglur og stóreflt allt samráð við hagsmunaaðila. Nú lítur út fyrir að þeirri vegferð hafi verið siglt í strand og það illilega.

Um áratugaskeið hefur verið til meginregla um sjálfkrafa leikbönn þeirra leikmanna og annarra sem fá að líta rauð spjöld, hvort heldur sem um er að ræða tvö gul sem leiða til brottvísunar eða beint rautt spjald. Reglan, sem er einföld, er og hefur verið rótgróin í alþjóðlegum fótbolta lengi. Hér á landi er reglan orðuð þannig að leikbanni sem leikmaður fær sjálfkrafa verður ekki áfrýjað. Sambærilega reglu er að finna í 66. grein agareglugerðar FIFA þar sem segir að brottvísun leiði sjálfkrafa til leikbanns í a.m.k. einn leik. Dómstólar FIFA hafa ekki og mega ekki hagga við sjálfkrafa leikbanni í næsta leik sem afleiðing brottvísunar. Mikilvægt er að halda því til að haga að dómstólar geta þó, ef ástæða er til, ákveðið að þyngja viðeigandi leikbann. Þ.e. þeim hluta leikbanns sem ekki telst sjálfkrafa. Úr agareglugerð FIFA:

„A sending-off automatically incurs suspension from the subsequent match. The FIFA judicial bodies may impose additional match suspensions and other disciplinary measures.”

Frá þessu er undanþága í 9. grein agareglna FIFA sem varðar augljós mistök dómara (obvious error). Sú regla getur átt við ef röngum leikmanni hefur verið sýnt rautt spjald. Það getur gerst ef öðrum en þeim sem raunverulega gerðist brotlegur hafi fyrir slysni verið vísað af velli. Við þær aðstæður getur viðeigandi leikbann verið fært á þann aðila sem í raun gerðist brotlegur. Til að girða alfarið fyrir öll mótmæli við brottvísun segir í agareglugerð FIFA að mótmæli gegn rauðum spjöldum séu aðeins heimil ef dómari hafi sannarlega ruglað saman nöfnum leikmanna:

„A protest against a caution or a sending-off from the field of play after two cautions is admissible only if the referee’s error was to mistake the identity of the player.”

Ákvörðunarvald dómara til að meta hvort ástæða sé til að áminna leikmann og/eða veita honum brottvísun verður rakið til 5. greinar knattspyrnulaganna. Úrskurðir dómarans varðandi atvik leiksins, þ.m.t. hvort mark sé skorað eða ekki og úrslit leiksins, eru endanlegir. Dómarinn getur ekki breytt úrskurði sínum um nein þau atvik sem dæmd eru eftir að leikur hefur verið flautaður á að nýju hvort heldur vegna brots eða annarra atvika. Af því leiðir jafnframt að viðurlögum dómara sem beitt hefur verið í leik verða ekki endurskoðuð af úrskurðaraðilum nema í hreinum undantekningartilfellum, sbr. hér fyrir ofan.

Alvarlegast í þessu öllu saman finnst mér að nú, á allra stærsta sviði knattspyrnunnar – sjálfu heimsmeistaramótinu, geri dómstólar FIFA svo augljós, afdrifarík og glórulaus mistök. Kringumstæður vekja vitaskuld upp spurningar almennings um heilindi að baki slíkrar ákvörðunar. Pólitískir þættir spilar þar stóra rullu og eðlilega dregur fólk ályktanir í svo óhreinu lofti. Í mínum augum eru kringumstæður þó ekki endilega í aðalhlutverki í málinu. Ákvörðunin um að fella niður sjálfkrafa leikbann er bara röng, hún er óheimil og á sér enga hliðstæðu í núverandi lagaumhverfi knattspyrnuhreyfingarinnar. Svona augljós mistök og rangindi grafa undan allri þeirri góðu og faglegu vinnu sem unnin hefur verið undanfarin áratug innan knattspyrnufélaga, knattspyrnusambanda og álfusambanda ásamt hagsmunasamtökum félaga og leikmanna. Ég tek því fagnandi að álfusamband okkar í Evrópu UEFA hafi stigið fast inn í málið og stutt málflutning Belgíu. Mál eins og þetta skal ekki og má ekki endurspegla knattspyrnuhreyfinguna í heild. Það breytir engu að leikur Belgíu og Bandaríkjanna sé búinn. Málinu er ekki lokið og ég bíð eftir fregnum þess að málið verði til lykta leitt með fullnægjandi hætti.

Höfundur er framkvæmdastjóri Knattspyrnufélagsins Víkings.