Öldungaráð Reykja­víkur­borgar tekið úr sam­bandi

Eftir nýliðnar sveitastjórnarkosningar var að nýju skipað í ráð og nefndir borgarinnar, eins og lög gera ráð fyrir.

Í samstarfssáttmála nýs borgarstjórnarmeirihluta má lesa um áherslur í málefnum eldra fólks. Þar stendur: „Við ætlum að endurvekja öldungaráð borgarinnar og efla samstarf við hagsmunasamtök eldra fólks.“

Þann 1. júlí sl. kom saman nýtt öldungaráð Reykjavíkurborgar og þar var staðfest hverjir sætu í nýskipuðu 7 manna öldungaráði. Aðalfulltrúar eru:

• Frá meirihluta: Albert Guðmundsson (formaður) og Björn Gíslason frá Sjálfstæðisflokki. Brynjar Níelsson og Alda María Vilhjálmsdóttir til vara.
• Frá minnihluta: Steinunn Gyðu- og Guðjónsdóttir frá Samfylkingu og Heiða Björg Hilmisdóttir til vara.
• Frá heilsugæslunni: Pálmi V. Jónsson lyf- og öldrunarlæknir og til vara Sóley Hauksdóttir hjúkrunarfræðingur.
• Fulltrúar eldra fólks: Sigurður Ágúst Sigurðsson, Gunnlaugur Auðunn Júlíusson og Fanney Sigurbjörg Jóhannsdóttir öll frá FEB – Félagi eldri borgara í Reykjavík.  Til vara eru Hörður Hilmarsson, Guðrún Ósk Jakobsdóttir og Kristján Guðmundsson, einnig öll frá FEB.

Það vekur einkum athygli að nú eiga tvö samtök eldra fólks, sem áður áttu sæti í ráðinu, í stærsta sveitarfélagi landsins, Samtök aldraðra og U3A-Reykjavík, ekki lengur fulltrúa í öldungaráði Reykjavíkurborgar. Það er í sjálfu sér undarlegt því eldri borgarar í Reykjavik eru tugi þúsunda og er afar fjölbreyttur hópur sem á sér ólíkar þarfir og langanir. Það er ekki sjálfgefið að eitt hagsmunafélag þeirra endurspegli endilega allan hópinn.

Í lögum um þjónustu sveitarfélaga er kveðið á um að starfandi séu öldungaráð innan þeirra og þar séu a.m.k. þrír fulltrúar „félaga eldri borgara“. Viðkomandi félag þarf ekki að heita Félag eldri borgara, heldur vera félag eldri borgara. Það eru ýmis félög eldri borgara víða um land sem heita ýmsum nöfnum, eins og t.d. Aftanskin í Stykkishólmi, Félag eldri Mývetninga, Framtíðin á Seyðisfirði, Perlur á Fáskrúðsfirði, 60+ í Grímsnes- og Grafningshreppi og U3A-Reykjavík, svo dæmi séu nefnd. Öll eru þau félög eldri borgara og því gjaldgeng til að skipa fulltrúa í öldungaráð í sínum sveitarfélögum.

Öldungaráð hundsað í miklu hagsmunamáli eldra fólks

Frá því þessi formlegi 1. fundur nýs öldungaráðs Reykjavíkurborgar fór fram var enginn annar fundur haldinn í ráðinu áður en afar stórt hagsmunamál eldra fólks í borginni, sérstaklega þeirra sem eru í viðkvæmri stöðu, var samþykkt í Borgarráðs og afgreitt þar.

Hér er að sjálfsögðu um að ræða matarþjónustu borgarinnar sem hundruðir eldri borgara í Reykjavík reiða sig á.

Þessar eru helstu breytingarnar:

• Stórfelld verðhækkun hefur verið gerð á hverri máltíð.
• Nú verður hvergi hægt að fá hádegisverð á laugardögum og sunnudögum í félagsmiðstöð í Reykjavík og ekki útséð um aðra hátíðisdaga. Hingað til hefur félagsmiðstöðin á Vitatorgi borið fram hádegismat alla daga vikunnar. Sú þjónusta hefur verið afar vinsæl því margir einstæðingar í hópi eldra fólks hefur nytt sér hana, ekki síst til að njóta félagsskap annarra, eldri vina og til að eignast nýja vini – bæði næring fyrir líkama og sál.
• Heimsending matar fer aðeins fram þrisvar í viku. Rétt að taka fram að þessi ráðstöfun var komin til framkvæmda fyrir nokkru að hætta að senda mat heim til fólks daglega.

Það ótrúlega er að það var ekki haldinn fundur í ráðinu til að kynna fyrir því þá stórfelldu breytingu sem hér um ræðir á kjörum eldra fólks í viðkvæmri stöðu í borginni. Þau voru einfaldlega ekki virt viðlits vegna þessa hagsmunamáls.

Samráð við hagsmunafélög eldri borgara er lagaleg skylda og á að fara fram í öldungaráðum sveitarfélaga. Í lögum um málefni aldraðra segir í 6. gr.: „Í hverju sveitarfélagi, eða í sveitarfélögum sem eiga samstarf um öldrunarmál og þjónustu við aldraða, skal starfa formlegur samráðsvettvangur er nefnist öldungaráð, þar sem fjallað er um þjónustu við aldraða og framkvæmd og þróun öldrunarmála.“

Samráði „lokið“?

Minni á að á listanum yfir „100 daga“ er verkefnið Efri árin. Þar stendur:

„Við ætlum að endurvekja öldungaráð borgarinnar og efla samstarf við hagsmunasamtök eldra fólks.“

Eftir að fyrsti fundur nýs öldungaráðs var lokið þ. 1. júlí sl., var bætt við þessu orði við verkefnið: „Lokið.“

Það er víst orð að sönnu. Því ekkert samráð var haft við öldungaráðið og fulltrúa hagsmunasamtaka eldra fólks um þá miklu breytingu sem hefur orðið á matarþjónustunni.

Engu líkara en öldungaráðið nýja sé með öllu óþarft. Enda er verkefninu um samráð borgarinnar við ráðið og eldra fólk víst „Lokið“ samkvæmt verkefnalista borgarstjórnarmeirihlutans.

Ég hef alltaf haldið að svona samráði „lyki“ aldrei. Því brýn úrlausnarefni fyrir eldra fólk hverfa ekki á einni nóttu. Þar verður af nógu að taka og það þarf árvekni allt kjörtímabilið og um ókomna framtíð – eða svo hélt ég í einfeldni minni.

Höfundur sat í Öldungaráði Reykjavíkurborgar fyrir hönd FEB 2020-2024 og fyrir hönd U3A-Reykjavík 2024-2026.