Hvaða lög­gjöf verður á­fram í höndum Al­þingis ef til aðildar að ESB kemur?

Í umræðunni um Evrópusambandið er oft talað að við inngöngu missum við sjálfstæði okkar. Skoðum það betur í þessari grein: Hvað verður áfram alfarið í höndum Alþingis og íslenskra stjórnvalda.

Það er mikilvægt að hafa í huga að aðild að ESB þýðir ekki að Ísland hætti að vera sjálfstætt lýðræðisríki. Við myndum áfram kjósa okkar eigið Alþingi, mynda okkar eigin ríkisstjórn og taka sjálfstæðar ákvarðanir um flest þau mál sem hafa bein áhrif á daglegt líf landsmanna.

Menning, menntun og heilbrigðismál verða áfram í okkar höndum

Íslendingar ráða áfram yfir íslenskri tungu, menningu og menningararfi. Alþingi setur lög um skólamál, ákveða námskrár, fjármögnun menntakerfisins og þróun háskólanna.

Sama gildir um heilbrigðismálin. Skipulag Landspítala, heilsugæslunnar, öldrunarþjónustu og annarrar heilbrigðisþjónustu yrði áfram ákveðið á Íslandi. Engin stofnun í Brussel myndi taka slíkar ákvarðanir fyrir okkur.

Velferðarkerfið og skattarnir verða áfram í okkar höndum

Alþingi setur áfram lög um lífeyrismál, almannatryggingar, barnabætur, húsnæðisstuðning og félagslega þjónustu. Fjárlög ríkisins yrðu áfram samþykkt á Alþingi og íslensk stjórnvöld ákveða hvernig skatttekjum þjóðarinnar verður varið.

Þetta eru meðal mikilvægustu verkefna hvers ríkis og þau flytjast ekki til Evrópusambandsins.

Hvaða lög færast til sameiginlegrar löggjafar innan ESB?

Á ákveðnum sviðum myndi Ísland hins vegar taka þátt í sameiginlegri lagasetningu með öðrum aðildarríkjum. Það á fyrst og fremst við um reglur sem tengjast innri markaði Evrópu, alþjóðaviðskiptum, samkeppnismálum, neytendavernd, umhverfismálum og ákveðnum þáttum sameiginlegs öryggis og varna.

Markmiðið er að tryggja jafna samkeppnisstöðu, greið viðskipti milli landa og aukna samvinnu þegar kemur að sameiginlegum áskorunum. Það skiptir okkur Íslendinga sérstaklega miklu máli að vera með öryggisnet 450 milljóna íbúa þegar kemur að viðbrögðum við náttúruhamförum, netöryggi, orkuöryggi og almennu efnahagslegu öryggi. Munurinn frá stöðu Íslands í dag er sá að sem aðildarríki hefði Ísland fullan rétt til að taka þátt í mótun þessara reglna og greiða atkvæði um þær, ekki eins og nú innan EES samningsins þar sem við þurfum „blint“ að innleiða löggjöfina.

Ísland heldur áfram að vera fullvalda ríki

Hvort menn eru fylgjandi eða andvígir aðild að ESB er eðlilegur ágreiningur í lýðræðissamfélagi. Staðreyndin er sú að við mögulega aðild yrðu menningarmál, menntamál, heilbrigðismál, velferðarkerfið, sveitarfélögin, skattkerfið og stærstur hluti daglegrar löggjafar áfram í höndum Alþingis.

Spurningin sem þjóðin stendur frammi fyrir er því ekki hvort Ísland missi sjálfstæði sitt, heldur hvort hagsmunum Íslands sé betur borgið með því að taka sæti við borðið þar sem sameiginlegar reglur um viðskipti, efnahagsmál og öryggi Evrópu eru mótaðar. Íslendingar verða núna þegar staða okkar er tiltölulega sterk að hugleiða heimsmyndina sem er nú að breytast. Hvað gefur meira öryggi og tækifæri fyrir komandi kynslóðir?

Mín skoðun er sú að við eigum að segja Já í ágúst, til að tryggja að við fáum samninginn þar sem við sjáum raunverulega hver staða okkar yrði sem fullgild sjálfstæð þjóð innan ESB. Þá höfum við raunverulegar upplýsingar til að segja já eða nei við aðild.

Höfundur er með MS í stjórnun og stefnumótun og er stjórnarmaður í öldungaráði Viðreisnar.