ASI & BSRB spurðu: „Hvað hefur gerst í leik­skóla­málum á kjörtíma­bilinu?”

Við fögnum því að formenn stéttarfélaga láti sér málefni leikskólabarna varða.

Hér að neðan nefnum við atriði sem okkur langar að vekja athygli á.

E.coli-hópsmitið á Mánagarði á ákærusviði – Þrír með réttarstöðu sakbornings

Þrír eru með stöðu sakbornings að sögn lögreglu. Líf barna hékk á bláþræði vegna sýkingarinnar á sínum tíma. Á annan tug barna þarf að vera undir eftirliti lækna alla ævi.RÚV 21. janúar 2025

49 af 67 leikskólum voru með skerta þjónustu í fyrra

Af 67 leikskólum sem Reykjavíkurborg rekur þurftu 49 að skerða þjónustu vegna manneklu í fyrra. Foreldri segir ástandið skapa álag á starfsfólk og heimilin.RÚV 27. mars 2025

„Öll kerfin sem áttu að vernda barnið brugðust“

Sæunn Kjartansdóttir, sálgreinir, segir að umfjöllun Kveiks um meint kynferðisbrot á leikskólanum Múlaborg, verði að leiða til breytinga á þeim kerfum sem eiga að vernda börn.RÚV 24. nóvember 2025

„Tíðni áfalla á Íslandi er mjög há”

Ég held að við eigum ekki að sætta okkur við að svona er þetta bara. Held að við eigum að reyna að rýna í hvers vegna erum við með svona mikið af áföllum.

Kastljós 17. mars 2026. Úr viðtali við Önnu Maríu Jónsdóttur geðlækni og Margréti Ólafíu Tómasdóttur, heimilislækni.

Þetta voru dæmi sem gefa þjóðinni innsýn í hvernig staðan á okkar barnakúltúr er í dag. Í grein formanna ASÍ og BSRB er gerð athugasemd við að sveitarfélög hafi breytt gjaldskrám. Breytingunum er ætlað að jafna umönnunarbyrði á milli leikskóla og heimila.

Í greininni er einnig sagt frá niðurstöðu úr skýrslu Varðar um að 49% leikskólastarfsfólks geti ekki mætt óvæntum 100 þúsund króna útgjöldum án þess að stofna til skulda, 34% búa við félags- og efnislegan skort og 38% mælast með slæma andlega heilsu.

Í skýrslu forsætisráðuneytisins, um brúun umönnunarbilsins, kemur fram að leikskólaplássum hefur fjölgað um 5.000 frá því í byrjun þessarar aldar, en nær öll fjölgunin er vegna barna á öðru og þriðja aldursári. Fram kemur að álagið á leikskólum á Íslandi er meira en í nágrannalöndunum m.a. vegna lengdar dvalartíma og skorts á stuðningi við starfsfólk. Auk þess kemur fram að það er skortur á stuðningi við foreldra á fyrstu 1000 dögunum. Í skýrslunni kemur einnig fram að leikskólaskólar í Reykjavík séu ódýrastir. Foreldrar í Reykjavík greiða 2,4% af kostnaði leikskóla en í OECD ríkjunum greiða foreldrar að meðaltali 6%.

Árið 2002 greiddu foreldrar í Reykjavík 33,45% af rekstrarkostnaði leikskóla en greiða í dag 2,4% af kostnaði. Í erfiðleikum sínum að sinna leikskólastarfi hafa sveitarfélög mögulega látið pólitík ráða för í stað bestu þekkingar. Eðlilegt er að spyrja sig nokkurra spurningar í þessu samhengi.

Hvers vegna hefur kostnaðarþátttaka foreldra minnkað svona mikið á síðustu árum?

Hver væri staða leikskóla ef hlutdeild foreldra í kostnaði hefði ekki lækkað um 90% frá árinu 2002?

Hugmyndafræðin á bak við þessa kostnaðarlækkun er óljós sérstaklega vegna þess að leikskólinn virðist fjárhagslega sveltur og á í verulegum mönnunarvanda.

Hér skal fullyrt að foreldrar vilja gera mikið fyrir sín börn og vilja greiða sanngjarnt verð fyrir góða þjónustu.

Það væri frábært ef formenn annarra stéttarfélaga myndu styðja framfarir í leikskólamálum og málefnum foreldra.

Tillögur af framförum má finna í fyrrnefndri skýrslu þar sem fram kemur hvernig hin Norðurlöndin brúa umönnunarbilið auk skýrslunnar sem nefnd er hér að neðan.

Hvernig væri nú að við tækjum öll höndum saman og ynnum sameiginlega að því að fjölmiðlar geti flutt jákvæðar fréttir af börnunum okkar?

Fyrstu 1000 dagar barnsins á Norðurlöndunum Geðheilsa og vellíðan á fyrstu æviárunum: Framtíðarsýn og tillögur að aðgerðum Júní 2021

Helgi Viborg sálfræðingur

Ólafur Grétar Gunnarsson fjölskyldu-og hjónaráðgjafi